Nawożenie

KH wyższe od GH - czy testy akwarystyczne kłamią?

Na forum dyskusyjnym coraz częściej padają pytania o wartości parametrów wody. Największy kłopot akwarystom sprawia twardość wody a w szczególności jeden z jej parametrów - twardość węglanowa (KH).

Zapraszamy do zapoznania się z definicją twardości wody tutaj oraz informacjami nt. testów akwarystycznych - jakie wartości mierzą naprawdę i na ile są one przydatne akwarystom.  Czytaj więcej

Estimative Index (EI) - dozowanie suchych soli do akwarium

Wstęp

Poniższy tekst, jest tłumaczeniem artykułu oryginalnie umieszczonego na forum UKAPS http://www.ukaps.org/EI.htm napisanego przez jego członka Clive'a Greene'a. Przedstawione dane są interpretacją metody Estimative Index, techniki zapoczątkowanej przez Tom'a Barr'a.

Ta technika sama w sobie NIE jest przepisem na sukces. Zamiast tego, jest to sposób myślenia, filozoficzne podejście do nawożenia roślin. Załączone fotografie ilustrują bezpośredni efekt wprowadzenia w życie tej techniki. Pokazują one, co może zostać osiągnięte przez odrzucenie propagandy i dyktatury "Nawozów Powodujących Glony", mentalności, która zaraża umysły tak wielu hobbystów i która znęca się nad wieloma zbiornikami roślinnymi.

Mam nadzieję, że informacja jest przekazana w dostępny sposób i czytanie sprawi Wam taką samą przyjemność, jaką mi sprawiło przedstawienie tej techniki. Moje najgłębsze wyrazy uznania przekazuje dla Tom'a Barr'a, bez którego ciągle mógłbym być uwięziony w ciemnym lochu ignorancji i strachu. Mam nadzieję, że mój artykuł, pomoże przełamać Wam stare głęboko zakorzenione mity i EI stanie się tak popularne i znane w Polsce, jak jest dzisiaj w krajach Europy Zachodniej i USA.

Clive Greene - autor.

Dyskusja na Forum

Kliknij tutaj aby porozmawiać o metodzie Estimative Index (EI) na Forum
Zapytaj jak stosować metodę EI i sporządzać własnoręcznie nawozy



The Estimative Index (EI) - Przybliżony wskaźnik
Dozowanie za pomocą suchych soli.


Ekonomia suchych proszków.

Nigdy nie przestanie mnie dziwić, dlaczego tak wielu ludzi reaguje strachem na myśl o dozowaniu suchych soli do swoich zbiorników. Z jakiegoś powodu, czują się lepiej wydając dużą ilość pieniędzy na komercyjne produkty, które zawierają te same składniki zmieszane z wodą. Dla przykładu, spojrzenie na losowo wybraną stronę internetową jednego z dobrze znanych producentów nawozów dla roślin pokazuje, że ich produkt zawiera 1.5% rozpuszczalnego w wodzie azotu i 2% rozpuszczalnego w wodzie potasu. To również bez wątpienia znaczy, że produkt zawiera 96.5% wody. Produkt ten jest najprawdopodobniej zrobiony przez dodanie do destylowanej wody azotanu potasu (KNO3) i mocznika ((NH2)2CO). Oto przykładowe humorystyczne dane. Ilości są przybliżone, bo nie liczyłem mas molowych, po prostu próba generalnej analizy.

1 kilogram (1 litr) typowego komercyjnego nawozu azotowego zawiera 10.5 grama rozpuszczalnej w wodzie formy azotu [mocznik + sole azotanowe] i 20 gram rozpuszczalnego w wodzie potasu. Będzie Cię to średnio kosztować około 28 funtów. Za te same 28 funtów, możesz kupić 25000 gram mocznika albo 5000 gram suchego azotanu potasu. Znaczy to, że mógłbyś sam "zmiksować" - około 200 litrów mieszanki azotowej i ciągle mieć wystarczającą ilość pozostałego proszku mocznika, który wystarczyłby na następne 5 lat.

Estimative Index (EI) - dozowanie suchych soli do akwarium

Strach przed suchymi solami.

Wielu waha się przed użyciem suchych soli, bo tajemnicze chemiczne nazwy i formuły są odstraszające, przywołując traumatyczne obrazy nie zdanych w szkole średniej egzaminów z chemii i związane z tymi porażkami przykre konsekwencje. Matematyka związana z dozowaniem często wydaje się być niejasna. Najczęściej, myśl o sypaniu dużych ilości "niebezpiecznych" reagentów do zbiornika jest klątwą. W tym artykule, spróbuję uspokoić te obawy i pokazać w jaki sposób, ze wszystkich rzeczy związanych ze zbiornikiem roślinnym, dozowanie suchych soli, jest właściwie najprostszą rzeczą, którą możesz zrobić, uzyskując przy tym, największy zwrot zainwestowanego czasu i pieniędzy.

Pierwszym krokiem w uspokajaniu tych obaw, jest zmiana naszego zdania na temat, czym te proszki są. Zamiast postrzegać je jako toksyczne chemikalia, powinniśmy spojrzeć na te proszki jak na pożywienie. Są one, przede wszystkim solami i powstały w dokładnie taki sam sposób jak sól kuchenna. Posypujesz tymi solami wodę w zbiorniku, tak jak byś posypywał solą kuchenną swoje warzywa na talerzu.

Dodawanie suchych soli, nie ma żadnego wpływu nawet na najbardziej wrażliwe gatunki i będą się one szczęśliwie rozmnażać, jeżeli parametry w zbiorniku potrzebne do rozrodu zostaną spełnione.

Estimative Index (EI) - dozowanie suchych soli do akwarium

Teoria EI i niektóre kluczowe wyrażenia.

EI jest skrótem od Estimative Index (Przybliżony Wskaźnik). Nie jest to jakiś tam nieuzasadniony marketingowy slogan. Słowo Wskaźnik [Index], ma znaczenie punktu odniesienia, z którego możemy mierzyć różnice lub odchylenia. Ustalamy ilość pożywienia, która jest wymagana przez pewny zestaw roślin, rosnących w pewnych warunkach (warunkach maksymalnego wzrostu). Ta wymagana ilość dla maksymalnego wzrostu jest Wskaźnikiem [Indeksem], a my Przybliżamy [Estimate] jaka ilość będzie wymagana dla zmieniających się warunków [ilość światła, roślin, etc., przyp. tłum.].

EI koncentruje się na tym, aby roślinom nigdy nie zabrakło, żadnych z wymaganych przez nie składników pokarmowych. Jednym z kluczowych wyrażeń, użytych w leksykonie EI, jest termin "Nie limitujący". Znaczy to, że nie zachodzi sytuacja, w której roślina potrzebuje pewnej ilości składnika pokarmowego, którego woda w zbiorniku nie zawiera. Innym kluczowym wyrażeniem jest "Pobieranie". Podobnie jak w sicie, rośliny wciągają wodę przez swoje błony i odfiltrowują składniki pokarmowe, które mogą w niej znaleźć. Zużywają zatem składniki z toni wodnej i z podłoża, więc jeżeli składniki te nie będą uzupełniane, ich zawartość w wodzie spadnie do zera. Zużywanie składników z wody, nazywamy pobieraniem. Ilość składników pokarmowych, zużytych w pewnym okresie czasu nazywamy "Prędkością Pobierania". Kiedy dodamy do wody określoną masę soli, zawierającą składniki pokarmowe, to sól rozpuszcza się tworząc określone "Stężenie" w zbiorniku. 1 miligram suchej soli rozpuszczonej w 1 litrze wody, da nam stężenie 1 "część na milion" inaczej 1 ppm (z ang. part per milion). Jest znacznie łatwiej mówić o koncentracji, niż o liczbach miligramów w zbiorniku, ponieważ w ten sposób możemy porównać bezpośrednio dwa zbiorniki bez względu na ich rozmiar. 1ppm w 80 litrowym zbiorniku jest dokładnie tą samą koncentracją jak 1ppm w zbiorniku o pojemności 4000 litrów, jednak zbiornik o pojemności 4000 litrów będzie miał 50 razy więcej soli rozpuszczonej w swojej objętości (również ma 50 razy więcej wody). W czasie gdy rośliny nie mają pojęcia, czy znajdują się w małym czy dużym zbiorniku, mogą jednak odczuwać stężenie soli w wodzie, gdy przechodzi ona przez ich błony, a nie całkowitą masę soli rozpuszczonych w wodzie. Jeżeli pomiar stężenia soli w Poniedziałek w południe pokazał wartość 10ppm, a ponowny pomiar we Wtorek w południe wartość 8ppm, to prędkość pobierania mogłaby być wyrażona jako "2ppm na dzień".

Jest to podstawowa arytmetyka każdego schematu dozowania i jest ważną rzeczą, aby czuć się pewnie z pojęciami stężenia i prędkości pobierania. O stężeniu powinniśmy myśleć tak samo, jak na przykład o słodkości napoju.

Prędkość pobierania składników przez roślinę, zależy głównie od ilości światła padającej na powierzchnię jej liści. Więcej światła stwarza "Zapotrzebowanie" na więcej składników. Roślina nie ma w tym absolutnie żadnego wyboru. Rośliny produkują swoje własne pożywienie na taśmie montażowej. Wszystkie składniki potrzebne do wytworzenia tej żywności, muszą zostać zebrane na tej taśmie montażowej, po czym złożone i przetransportowane do magazynów. Wysoki poziom światła przyspiesza tempo przesuwu taśmy montażowej i roślina musi przyspieszyć tempo zbierania składników. Jeżeli brakuje składników dla taśmy montażowej, pierwszą reakcją rośliny jest użycie każdej ilości pokarmu, które zmagazynowała. Jeżeli składniki nie zostaną dostarczone i jeżeli roślina zużyje zmagazynowaną żywność, jej wzrost zaniknie, a roślina znajdzie się w niebezpieczeństwie.

Szybko rosnące rośliny łodygowe, mogą być szybko rosnące tylko z powodu ekstremalnej prędkości pobierania zaspokojonej dostępnością składników odżywczych.




Więc możemy zobaczyć, że jeżeli 80-cio litrowy zbiornik jest oświetlony przez 20 watów światła, to pobieranie jest wolne, powiedzmy 1ppm na dzień na przykład. Wszystko co muszę zrobić, to być pewnym, że w zbiorniku zawsze jest co najmniej 1ppm , aby pokryć zapotrzebowanie roślin w zbiorniku. Jeżeli dodałbym następne 20 watów światła, to prędkość pobierania prawdopodobnie wzrosłaby do 2ppm na dzień. Jeżeli kontynuowałbym dostarczanie składników tylko w ilości 1ppm na dzień, to taśma montażowa szybko by się zatrzymała. Musiałbym dostarczać co najmniej 2ppm na dzień.

Więcej światła zawsze stwarza wyższe zapotrzebowanie na składniki/CO2. Większe pobieranie napędza bardziej energiczne tempo wzrostu. Potężny Pogostemon Stelleta (Eustralis) ma nienasycony apetyt na składniki/CO2. Po rakietowym wzroście do powierzchni, 40cm od pozycji gdzie był posadzony miesiąc wcześniej, jego korona została odcięta i posadzona ponownie. Jak pokazano poniżej, korona spowolniła swój pionowy wzrost na korzyść wzrostu wszerz. Jej średnica mierzy ponad 13cm. Dla porównania, można zobaczyć gałązki Didiplis Diandra po lewej stronie drugiego zdjęcia. Ekstremalne prędkości wzrostu jak pokazane, nie każdemu się podobają, ale są niewiarygodne do czasu gdy ich nie zobaczymy.

Estimative Index (EI) - dozowanie suchych soli do akwarium

Estimative Index (EI) - dozowanie suchych soli do akwarium

Oryginalne eksperymenty EI podążały za tą linią rozumowania i poziom światła był nieustannie zwiększany, aby spowodować większą i większą prędkość pobierania. W pewnym momencie, fizyczne ograniczenia pobierania zostały osiągnięte, gdzie zwiększanie poziomu światła, nie powodowało już zwiększenia prędkości pobierania lub prędkości wzrostu. Ta granica była na poziomie 1.3-1.6 Wat/litr, więc dla zbiornika 80 litrów, dodanie więcej niż 100-120 Wat w świetlówkach T5, nie spowodowałoby zwiększonego tempa wzrostu. Wartość 1.3-1.6 Wat/litr, może być rozważana jako nie limitująca, ponieważ rośliny nie mogą już zrobić pożytku z większej intensywności światła, niż ta wartość. Przy tym nie limitującym oświetleniu możemy wiec zmierzyć, szybkość pobierania różnych składników pokarmowych. Skoro dodanie większej ilości światła nie powodowało zwiększonego pobierania tych składników, to zmierzone prędkości pobierania przy nie limitującym świetle, mogą również być rozważane jako nie limitujące wielkości pobierania składników. W odstępach tygodniowych, pomiary te zostały zanotowane jako przybliżone wartości:

Azotany (NO3) 20ppm na tydzień
Potas (K) 30ppm na tydzień*
Fosforany (PO4) 3ppm na tydzień
Magnez (Mg) 10ppm na tydzień
Żelazo (Fe) 0.5ppm na tydzień

* W oryginalnym eksperymencie EI użyto K2SO4, jako dodatkowego źródła potasu, jednak po czasie okazało się, że ilość potasu zawarta w KNO3 jest wystarczająca by pokryć potrzeby roślin i K2SO4 zostało usunięte, aby uprościć nawożenie. Obecnie akceptowalny poziom potasu wynosi 10-30ppm K.

Liczby te, mówią nam, że jeżeli dostarczymy ppm wyszczególnione przy każdym ze składników, to będziemy dostarczać maksymalną ilość składników, które rośliny są w stanie skonsumować, nawet jeżeli zbiornik (dowolnego rozmiaru) jest oświetlony przez 1.3-1.6 Wat/litr. Niewiele osób ma 1.3 Wat/litr w zbiorniku i jak widzieliśmy, mniejszy poziom światła stwarza mniejsze zapotrzebowanie na składniki pokarmowe, więc jeżeli mieli byśmy zbiornik oświetlony tylko przez 0.5 W/litr, to skonsumowałby mniejsze ilości niż te podane powyżej. Problem jest taki, że nie jesteśmy pewni o ile mniej, ponieważ pomiary nie były zrobione dla każdego możliwego poziomu światła. Dobra wiadomość jest taka, że nie ma to znaczenia. Jeżeli zbiornik ma mniejsze oświetlenie niż 1.3 Wat/litr, to po prostu znaczy to, że mamy większy margines błędu i istnieje mniejsza szansa, że zapotrzebowanie na konsumpcję będzie większe niż dozowanie. Gdy zdobędziemy trochę doświadczenia i będziemy uważnie monitorować zbiornik, będziemy zdolni ustalić, jeżeli chcemy, o ile możemy obniżyć dozowanie, aby dopasować je do niższego poziomu światła. Jest to miejsce, gdzie ?Przybliżona? (Estimative) część ma zastosowanie.

Aby dostarczyć 20ppm azotanów na tydzień, moglibyśmy założyć, że zbiornik ma prędkość pobierania 20ppm/7dni w tygodniu = 3ppm na dzień (mniej więcej). Moglibyśmy dozować 3ppm dziennie, ale wynalazca tej procedury zadecydował w tamtym czasie, aby po prostu podzielić te ilości na 3 części i dozować trzy razy w tygodniu, czyli 7ppm trzy razy w tygodniu - Pn. - Śr. - Pt. (przypuszczalnie łatwe do zapamiętania). Dozowanie 3x w tygodniu, umownie stało się standardową procedurą, jednak nie jest to żelazna zasada. Zostały zrobione obliczenia chemiczne, aby przeliczyć ppm na ilości łyżeczek do herbaty suchych soli. Poniżej, jak przykładowy zbiornik 80 litrów, mógłby być nawożony:

Niedziela - 50% lub więcej podmiana wody i później dozowanie [3/16 łyżeczki KNO3] + [1/16 łyżeczki KH2PO4] + [1/2 łyżeczki MgSO4x7H2O]
Poniedziałek - 1/16 łyżeczki CSM+B*
Wtorek - [3/16 łyżeczki KNO3] + [1/16 łyżeczki KH2PO4] + [1/2 łyżeczki MgSO4x7H2O]
Środa - 1/16 łyżeczki CSM+B*
Czwartek - [3/16 łyżeczki KNO3] + [1/16 łyżeczki KH2PO4] + [1/2 łyżeczki MgSO4x7H2O]
Piątek - brak dozowania
Sobota - brak dozowania

*CSM+B - sucha mieszanka chelatowanych mikroelementów
Żelazo (Fe) 7.8%
Mangan (Mn) 2.2%
Miedź (Cu) 0.1%
Cynk (Zn) 0.4%
Bor (B) 1.4%
Molibden (Mo) 0.06%


Możesz policzyć, że jeżeli zbiornik byłby oświetlony mocą 1.3 Wat/litr, i jeśli prędkość pobierania byłaby maksymalna (3ppm), składniki mogłyby się skończyć tuż o poranku w dniu podmiany wody. Jeżeli opuściłeś dzień dozowania, to mógłbyś naprawdę zacząć igrać z ogniem. Jednak większość z nas nie używa tak dużej ilości światła i w zbiorniku jest nadmiar składników w dniu podmiany wody. Niektórzy ludzie naprawdę się niepokoją z powodu tego nadmiaru lub "kumulacji nawozów". Jednak tak naprawdę nie ma to żadnego znaczenia. Jeżeli już, to daje Ci to dodatkową poduszkę bezpieczeństwa, jeżeli ominiesz dzień lub dwa dozowania, gdy byłeś na przykład za miastem z powodu długiego weekendu.

Wielu ludzi kojarzy podmianę wody z kontrolowaniem kumulacji nawozów, jednakże podmiany wody w zbiorniku z dużą ilością światła są niezbędne z powodu produktów ubocznych wydzielanych przez ryby i metabolizm roślin. Martwe lub rozkładające się liście, wydalanie protein i enzymów, odchody, uryna i detrytus, wszystkie ulegają rozkładowi do jonów amonowych gdy pozostawione w zbiorniku. Celem podmian wody, jest usunięcie tak dużo tych organicznych odpadów, jak tylko możliwe.

Przykład dozowania łyżeczkami podany powyżej dla 80 litrowego zbiornika, może być skalowany bezpośrednio. Jeżeli Twój zbiornik jest o połowę mniejszy, mógłbyś użyć o połowę mniejsze dawki soli. Jeżeli zbiornik miałby na przykład 230 litrów, mógłbyś zwyczajnie pomnożyć ilości łyżeczek przez 230/80 lub 3. Nie ma potrzeby być dokładnym. Nie ma potrzeby obliczania, ile faktycznie masz wody (80 litrowy zbiornik, ale tylko 60 litrów wody). Właśnie dlatego jest to ?Przybliżone? (Estimative). Tak długo, jak masz więcej składników niż maksymalny możliwy pobór, rośliny nie będą głodować.

Wiele obliczonych ilości łyżeczek, zwłaszcza dla małych zbiorników, jest śmiesznie mała, tak jak 1/32 łyżeczki na przykład. Jest to wyraźnie śmieszna porcja gdy chcemy ją odmierzyć. Obejściem problemu, jest albo zrobienie roztworu na miesięczne dozowanie, albo suchej mieszanki i zwiększenie dozowanych porcji.

Tak zwane "rośliny korzeniowe" (uważane za odżywiające się głównie przez korzenie, przyp. tłum.) (błotne - przyp. redakcji) odnoszą wspaniałe korzyści przez dozowanie kolumny wody, i tak naprawdę należą do najbardziej żarłocznych roślin pobierających pokarm z kolumny wody. Prędkość wzrostu Echinodorus'ów może być brutalny i mogą z łatwością połknąć zbiornik, zarówno poniżej jak i powyżej powierzchni podłoża. Częste przycinanie i okazyjne wyrywanie jest niezbędne, aby trzymać te gatunki pod kontrolą w czasie dozowania EI.

Estimative Index (EI) - dozowanie suchych soli do akwarium



Mieszanka makro NPK (Azot + Fosfor + Potas) na zbiornik 80 litrów.
1 miesiąc = 4 tygodnie
3 dawki NPK na tydzień
więc będzie 12 dawek NPK na miesiąc
Pomnóż pojedynczą dawkę w łyżeczkach przez 12 => [3/16 łyżeczki KNO3] x 12 = 2 i 1/4 łyżeczki KNO3
[1/16 łyżeczki KH2PO4] x 12 = 3/4 łyżeczki KH2PO4
[1/2 łyżeczki MgSO4x7H2O] x 12 = 6 łyżeczek MgSO4x7H2O
Dodaj to wszystko do 600ml wody z kranu lub destylowanej.

Teraz, mieszanka posłuży na 12 dawek, więc każda dawka wyniesie 600ml/12 = 50ml
To czyni życie łatwiejszym, ponieważ potrzebujesz tylko trzy dawki tego NPK na tydzień.

Zawsze oddzielaj CSM+B (mikro) od NPK (makro), ponieważ ma skłonność do reagowania z fosforanami. Możesz dozować CSM+B jako proszek lub jeżeli jest to bardziej wygodne dodaj 8x1/16 łyżeczki => 1/2 łyżeczki do 200ml wody i dozuj 25ml dwa razy w tygodniu.

Naturalnie roztwór można skalować w ten sam sposób. Jeżeli zbiornik jest dwa razy większy to powinieneś dodać dwa razy więcej soli do 600ml wody i tak dalej. Pytano mnie również "Co to jest łyżeczka"?. "Czy mam użyć czubatej łyżeczki czy płaskiej łyżeczki"?. Odpowiedź: Nie ma to znaczenia. Po prostu bądź konsekwentny, tak że jeżeli potrzebujesz zrobić poprawkę w dozowaniu (zarówno w dół, jak i w górę), będziesz miał możliwość zrobienia tego logicznie.

A co z testami?

Na myśl przychodzą mi trzy rzeczy, których nie lubię w prowadzeniu akwarium. Pierwszą jest czyszczenie/usuwanie glonów, drugą podmiany wody i trzecią musi być testowanie wody. Zazwyczaj, gdy początkujący akwarystya wchodzi do sklepu zoologicznego, by kupić swój pierwszy zbiornik, jedną z pierwszych rzeczy do kupna której popchnie go sprzedawca jest kupienie testów. Testy są często dodatkiem do zestawów akwariowych. Dlatego wzrastamy z przekonaniem, że testy są normalną czynnością związaną z akwarium, dlatego wielu ludzi jest w szoku, gdy doradzam im, by wyrzucili testy do kosza. Wytłumaczę tutaj moje powody, by porzucić testowanie:

1. Testy dla hobbystów, do naszych celów są niedokładne. Nie byłoby to takie złe samo w sobie, ale są one jeszcze niekonsekwentnie niedokładne. Znaczy to, że jednego dnia pokażą nieznacznie błędny wynik, a następnego dnia, ten sam test może być bardzo niedokładny. Zwykła zmiana wilgotności powietrza może wypaczyć wynik testu.

2. Testy są drogie. Im bardziej dokładny test, tym jest droższy. Firma Hach produkuje jedne z najbardziej renomowanych testów, ale mogą one być dziesięć razy droższe niż powszechnie używane testy.

3. Testy, nawet te najbardziej dokładne, nie powiedzą ci niczego więcej, co już byś wiedział, jeżeli postępujesz zgodnie z procedurą dozowania. Jeżeli dozowałeś 7ppm azotanów dzisiejszego ranka i Twój zbiornik zużywa maksymalnie 3ppm, to wieczorem wiesz, że w zbiorniku pozostało co najmniej 4ppm. W filozofii dozowania EI, obchodzi Cię tylko, czy masz co najmniej zamierzone wartości w zbiorniku. Celem jest, aby unikać dozowania poniżej limitu prędkości pobierania składników. Jeżeli masz więcej niż ten limit, to świetnie, ale ponieważ wiesz ile dozowałeś, to wiesz na pewno, że masz co najmniej tyle.

4. Rodzaje glonów, które rozwijają się w naszych zbiornikach, zwykle pojawiają się ze szczególnego powodu, w związku z brakiem szczególnego składnika. Pojawienie się określonego typu glonu, mówi nam więc, który składnik wymaga większego dozowania.

EI nie wymaga więc testowania, ponieważ znane ilości składników są dodawane do zbiornika, eliminując tym samym wszelkie niejasności. Oczywiście, jeżeli lubisz testować, to jak najbardziej testuj, ale bądź świadom pułapek.

Czy wszystkie te składniki nie wywołają glonów?

Jest rzeczą ważną, aby być świadomym, że istnieje szereg czynników, które mogą spowodować plagi glonów, a które nie są związane ze sposobem dozowania nawozów. Typowe przyczynowe czynniki, są wymienione poniżej:

1. Niewydajne metody rozpuszczania CO2.
2. Słaba dystrybucja przepływu wody w zbiorniku.
3. Niewystarczająca opieka nad zbiornikiem, np. nie czyszczenie filtrów, lub kumulacja detrytusu.
4. Przekarmianie zwierząt.
5. Nadmierne wzruszanie podłoża.

Wszystkie te czynniki mają jedną wspólną cechę - wszystkie powodują uwolnienie jonów amonowych do kolumny wody. W punkcie 1. i 2., jony amonowe są uwolnione do wody przez same rośliny, ponieważ ich struktura komórkowa degraduje się z powodu zagłodzenia, skutkiem tego jest uwolnienie nie tylko jonów amonowych, ale również składników pokarmowych i materii organicznej. Właśnie dlatego, możemy zobaczyć różne rodzaje glonów atakujących rośliny. Taka sama degradacja pojawia się, gdy dozujemy niedostateczne ilości nawozów. W punktach 3. i 4., jony amonowe są produkowane w procesie rozkładu materii organicznej. W punkcie 5., jony amonowe są uwolnione do wody, z powodu prostego faktu, że w ziemi lub substracie żyje miliardy bakterii, które przetwarzają różne formy azotu do jonów amonowych, podczas gdy inne typy bakterii przetwarzają jony amonowe do azotynów, a jeszcze inne przetwarzają azotyny do azotanów. Podłoże jest światem samym w sobie, który ma duży wpływ na ekologię zbiornika. Wzruszanie podłoża, tak jak podczas przesadzania roślin, uwalnia wszystkie te produkty do kolumny wody. Jony amonowe w obecności światła powodują masowy rozwój glonów. Natychmiastowa podmiana wody, powinna zawsze towarzyszyć dużym pracom z podłożem. We wszystkich tych przypadkach, poziom stężenia jonów amonowych w wodzie, który może powodować masowy rozwój glonów, jest znacznie niższy od poziomu, który mógłby być zmierzony testem na NH3/NH4.

Jeżeli chcemy osiągnąć sukces z EI, (lub każdą inną metodą dozowania w tej kwestii), musimy pozbyć się starej fałszywej zasady, która mówi nam, że przyczyną glonów są składniki pokarmowe (nawozy). Wręcz przeciwnie, możemy zobaczyć, że plagi glonów są rezultatem za małej ilości składników odżywczych w kolumnie wody w związku z listą przyczynową powyżej.

Żadna dyskusja o EI nie może być kompletna bez wspomnienia CO2. Sposoby dozowania CO2 i jego pomiaru w wodzie jest omówiona w towarzyszącym artykule Pomiar poziomu CO2 i jego dystrybucja w zbiorniku.

Na pierwszym zdjęciu Ludwigia var Cuba, która jest egzotyczną lecz nie wybaczającą błędów rośliną. Rozpuści się w niepamięć jeżeli dozowanie nawozów i/lub CO2 spadną poniżej założonych poziomów. Na drugim zdjęciu Ludwigia Glanduosa nosi napis na naszyjniku "No Bozos". Obydwa gatunki wspaniale korzystają z EI + dozowania CO2.




W pełnej zbroi. Zbiornik z dużą ilością światła, prowadzony zgodnie z założeniami dyskutowanymi powyżej, z dużą ilością CO2 na stabilnych poziomach i dozowaniem według reżimu EI, tworzy przyjazne roślinom środowisko odporne na ataki glonów i wynagrodzi hobbystę oszałamiającymi kolorami i poziomami przyrostów nie z tej ziemi.


Artykuł napisany przez członka UKAPS* - Clive Greene, nick: ceg4048, http://www.ukaps.org/EI.htm

*UKAPS (United Kingdom Aquatic Plant Society) ? Stowarzyszenie Miłośników Roślin Wodnych Zjednoczonego Królestwa.

Prawa autorskie: Copyright to Clive Greene and UKAPS www.ukaps.org

tłumaczenie: spider72

Dyskusja na Forum

Kliknij tutaj aby porozmawiać o metodzie Estimative Index (EI) na Forum
Zapytaj jak stosować metodę EI i sporządzać własnoręcznie nawozy


WYWIAD Z AUTOREM

spider72
Wiem, że jesteś osobą posiadającą bardzo szeroką wiedzę na temat roślin i ich procesów życiowych, ponieważ śledziłem wiele Twoich postów, zwłaszcza na forum UKAPS ( http://www.ukaps.org/forum/index.php ), ale również na forum Toma ( www.barrreport.com ). Czy jesteś więc w jakikolwiek sposób związany zawodowo z roślinami lub ich biologią, czy po prostu jesteś entuzjastą zdobywającym wiedzę samodzielnie w temacie związanym z hobby?

ceg4048 - Clive Greene
Cóż, jak wiesz kocham rośliny tak samo jak bio-nauki z nimi związane, jednakże nie działam na polu biologii. Dorastałem w Nowym Jorku, niedaleko lotniska im. John'a F. Kennedy'ego, i byłem pod wielkim wpływem lotnictwa. Posiadam stopnie naukowe i zawodowe w inżynierii lotniczej i kosmicznej oraz inżynierii przemysłowej zdobyte na Uniwersytecie Embry-Riddle w Daytona Beach na Florydzie i pracowałem na polu nauk lotniczych od czasu ukończenia uczelni w 1981r. Pracowałem jako projektant i tester systemów rakietowych (dlatego wiem jak złej jakości są testy), a obecnie pracuję jako konsultant cywilnych systemów lotniczych. Wiele z odkryć naukowych związanych z roślinami, również mają zastosowanie w mojej pracy; radar i astrofizyka, aerodynamika i hydrodynamika, zdalne systemy kontroli lotu i systemy logiczne, amunicja chemiczna i atomowa, systemy pneumatyczne i hydrauliczne. Wiele z podstawowych założeń użytych w tych sferach nauki, również znajdują zastosowanie w dynamice fizjologii roślin, i ten związek mnie fascynuje.

spider72
Od jak dawna zajmujesz się akwarystyką?

ceg4048 - Clive Greene
Uprawiam rośliny od około 20 lat, mieszkając w Europie Zachodniej i Wschodniej, jak również w Azji i Ameryce. Miałem akwaria i rozmnażałem ryby (zaczynając od gupików i rozwijając się w kierunku dyskowców i pielęgnic karłowatych) od wczesnych lat 70-tych.

spider72
Jak długo jesteś na wojnie o EI i od jak dawna stosujesz tą metodę?

ceg4048 - Clive Greene
Zacząłem dozować Dupla Drops* [*jeden z pierwszych nawozów do akwariów roślinnych wprowadzonych na rynek przez firmę Dupla, przyp. tłum.] około roku 1990 i krótko potem zacząłem używać PMDD* (wprowadzonego przez The Krib**) [*Poor Man Dupla Drops - z ang. Dupla Drops dla biednych; **The Krib - jedno z pierwszych forów internetowych, które miało dział poświęcony roślinom akwariowym http://www.thekrib.com , przyp. tłum.], ponieważ produkt Dupli był bardzo drogi, następnie przeniosłem się na EI, zaraz na początku tego wieku. Wojna systemów dozowania na forach, naprawdę stała się zacięta około 2002r. i dołączyłem do forum Tom'a, kiedy zostało utworzone w 2004r. UKAPS było pod-forum na forum Tom'a i później odłączyliśmy się, ponieważ było zbyt dużo nacisków na hobbystów z USA.

spider72
Co jeszcze mógłbyś powiedzieć o sobie lub swoich doświadczeniach, co mogłoby mieć wpływ na ludzi, aby przekonać ich do używania metody EI?

ceg4048 - Clive Greene
Jestem również płetwonurkiem i nurkowałem w niektórych z najbardziej egzotycznych miejsc na świecie, jak Hawaje, Karaiby, The Keys* [*grupa około 1700 wysepek na południowy zachód od Półwyspu Floryda, przyp. tłum.] i na Marianach, w cieśninie Puget Sound* (* zespół cieśnin i dróg wodnych w stanie Waszyngton) i widziałem na własne oczy rezultaty działania składników pokarmowych w kolumnie wody. Gdzie składniki te są obecne w ekosystemie, różnorodność i ilość form życia jest zadziwiająca. Gdy ekosystem jest ubogi w składniki pokarmowe, sprawia to że nurkowanie jest bardzo nudne.

Zatem widziałem rozwój różnych typów schematów dozowania i ich rezultaty. Gdy zaczęto używać wyższego poziomu światła w zbiorniku, widziałem więcej i więcej problemów z różnymi schematami dozowania. Zbiornik wolny od glonów osiągnąłem tylko i wyłącznie gdy używałem jako nawozu PMDD+PO4 dozowane według schematu EI.
EI było tak proste, że naprawdę nie było potrzeby używania żadnego z innych schematów dozowania, które wymagały wiele testowania i monitorowania. Testy były drogie, niedokładne i nudne, monitorowanie parametrów wody marnowało wiele czasu i zabierało przyjemność z oglądania zbiornika. Upłynęło wiele czasu, zanim pozbyłem się strachu przed wyższymi poziomami nawozów, więc wiem jak jest to trudne, zarówno dla początkującego jak i zaawansowanego hobbysty, którzy trzymają się tego strachu. Specjalnie założyłem ten 600 litrowy zbiornik, którego zdjęcia można zobaczyć w artykule, aby rozbroić ten strach we mnie. Tak właściwie, to dozowałem tam trzykrotne ilości nawozów, niż te zalecane w EI, aby udowodnić samemu sobie raz na zawsze, że mitem jest to, że rośliny nie lubią wyższych poziomów nawozów.

Następnie poszedłem o krok dalej, i zastosowałem teorię EI na oczku wodnym, które miałem kiedy mieszkałem w Wielkiej Brytanii. Jeżeli przejdziesz do działu oczek wodnych forum UKAPS, to zobaczysz, że mam tam wątek o używaniu EI w oczku wodnym i wyniki są pokazane na zdjęciach. (http://www.ukaps.org/forum/viewtopic.php?f=25&t=123 )

Mam zatem, pełne zaufanie do założeń EI, ponieważ sprawdziły się nawet gdy zostały zastosowane w ekstremalnych warunkach. Ważną rzeczą w temacie EI i Tom'a Barr'a jest to, że on i jego technika są odbiciem użycia Metod Naukowych. To była ta sama metoda, której użyli Europejczycy, aby wydźwignąć się z okresu Średniowiecza do Renesansu. Jestem naukowcem, więc ta metoda była dla mnie bardzo naturalna. Efekty stosowania Metod Naukowych mówią same za siebie, ale wcale nie musisz być naukowcem, by zastosować tą technikę. EI dodaje odwagi gdy uczysz się prowadzić akwarium i przysparza Ci sukcesów w czasie tej nauki. Kilka, jeżeli w ogóle, innych metod, jest właściwie oparta na biologii lub na Metodach Naukowych.

Mam nadzieję, że to pomoże!

spider72
Dziękuję za Twój czas.

ceg4048 - Clive Greene
Cała przyjemność po mojej stronie.

Wywiad przeprowadzono 10 i 11 września 2009r. przez internet.

Dyskusja na Forum

Kliknij tutaj aby porozmawiać o metodzie Estimative Index (EI) na Forum
Zapytaj jak stosować metodę EI i sporządzać własnoręcznie nawozy

KH wyższe od GH - czy testy akwarystyczne kłamią?

Na forum dyskusyjnym coraz częściej padają pytania o wartości parametrów wody. Największy kłopot akwarystom sprawia twardość wody a w szczególności jeden z jej parametrów - twardość węglanowa (KH).

Zapraszamy do zapoznania się z definicją twardości wody tutaj oraz informacjami nt. testów akwarystycznych - jakie wartości mierzą naprawdę i na ile są one przydatne akwarystom.  Czytaj więcej

Składniki nawozów - sole mineralne

Sporo ostatnio dyskutuje się na forum o chemii Twisted Evil Myślę, że przyda się zbiór własności najpopularniejszych związków nieorganicznych.

Dane pochodzą z "Preparatyk nieorganicznych" Supniewskiego i Gałeckiego, "Tablic chemicznych" Mizierskiego, "Zbioru wielkości fizykochemicznych" Miszczenki.

Azotan potasowy KNO3 ; synonimy: saletra potasowa, potasowy azotan (V)
Mcz 101,11 g/mol; gęstość 2,1 g/cm3; T top. 339°C; T rozkł. 400°C
gęstość roztworów wodnych: 10% - 1,0627 g/cm3; 20% - 1,1326 g/cm3;
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 31,6; 50°C 85,5; 100°C 246
roztwór nasycony wrze w 115°C i zawiera 338 g soli

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
K 38,7%; NO3 61,3% ; N 13,8%;



Potasowy ortofosforan dwuzasadowy trójwodny K2HPO4x3H2O; synonimy: monowodorofosforan dwupotasowy, kwaśny fosforan dwupotasowy
Mcz 228,23 g/mol; pH 1 M roztworu 8,7 - 9,3
gęstość roztworu wodnego 10% - 1,0711 g/cm3
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 159; 60°C 268
z roztworów wodnych poniżej temp. 14°C krystalizuje sól sześciowodna, a powyżej temp.48°C bezwodna

Zawartość procentowa składników do obliczeń w soli trójwodnej:
K 34,3%; PO4 41,6%; P 13,6%
dla soli bezwodnej:
K 22,4%; PO4 54,5%; P 17,8%
dla soli sześciowodnej:
K 13,8%; PO4 33,6%; P 11%




Potasowy ortofosforan jednozasadowy KH2PO4; synonimy diwodorofosforan jednopotasowy, kwaśny fosforan jednopotasowy bezwodny
Mcz 136,02 g/mol; pH 1 M roztworu 4,0 - 4,5
rozpuszczalność w g/100g wody: 25°C 25,2; 60°C 48,6; 80°C 68,0

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
K 28,7%; PO4 69,8%; P 22,8%




Ortofosforan trójpotasowy K3PO4; synonimy: fosforan potasowy trójzasadowy bezwodny
Mcz 212,31 g/mol; pH 1 M roztworu 12,5 ? 14,0; T top 1340°C
rozpuszczalność w g/100g wody: 25°C 50,8

Zawartość procentowa składników do obliczeń: dla soli bezwodnej
K 55,2%; PO4 44,8%; P 14,6%
dla soli trójwodnej
K 44,0%; PO4 35,7%; P 11,6%

 


Magnezowy siarczan uwodniony MgSO4*7H2O; synonimy: sól gorzka
Mcz 246,48 g/mol; pH 1 M roztworu 5,0 ? 7,0; Ttop 150°C
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 105,5; 100°C 214

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
Mg 9,9%; SO4 39,0%; S 13,0%



Magnezowy siarczan bezwodny MgSO4

Mcz 120,37 g/mol; T top 1124°C
gęstość roztworów wodnych: 10% - 1,1034 g/cm3; 20% - 1,2198 g/cm3;
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 33,5; 100°C 49,9
roztwór nasycony wrze w 108°C i zawiera 75 g soli

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
Mg 20,2%; SO479,8%; S 26,6%



Wodorowęglan sodu NaHCO3; synonimy: kwaśny węglan sodu, soda oczyszczona, sódka, bikarbonat
Mcz 84,01 g/mol; pH 1 M roztworu 7,5 ? 8,5; Ttop ? rozkład pow. 50°C
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 9,57; 60°C 16,0; 100°C 23,8
gęstość roztworu wodnego: 8% - 1,0581 g/cm3; roztwory nietrwałe

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
Na 27,4%; CO2 52,4%



Wapniowy azotan (V) czterowodny Ca(NO3)2x4H2O; synonimy: saletra wapniowa
Mcz 236,15 g/mol; pH 1 M roztworu 5,5 ? 7,0 Ttop 42,7°C, ogrzany pow. 130°C przechodzi w sól bezwodną
gęstość roztworów wodnych: 10% - 1,0771 g/cm3; 20% - 1,1636 g/cm3;
rozpuszczalność w g/100g wody (sól silnie higroskopijna): 20°C 408, 40°C 1605;

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
Ca 17,0%, NO3 52,5%, N 11,9%

dla soli bezwodnej:
Mcz 164,09 g/mol, Ttop 561°C
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 131, 100°C 365;

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
Ca 24,4%, NO3 75,6%, N 17,1%
występuje jeszcze jako sól jedno- i trójwodna



Czteroboran sodowy dziesięciowodny Na2B4O7x10H2O; synonimy: boraks, disodowy tetraboran
Mcz 381,98 g/mol; pH 0,1 M roztworu 9,2 (niewiele zależne od stężenia);
Ttop 58,5°C z utratą wody, pow 350°C przechodzi w bezwodny
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 7,88, 50°C 27,4, 100°C 201,4

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
Na 12,0%, B4O7 40,6%, B 11,3%

Czteroboran sodowy bezwodny Na2B4O7
Mcz 201,22 g/mol; pH 0,1 M roztworu 9,2; Ttop 742°C
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 2,57, 100°C 38,9

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
Na 22,9%, B4O7 77,1%, B 21,5%



Węglan potasowy bezwodny K2CO3; synonimy: potaż
Mcz 138,21 g/mol; pH 1 M roztworu 11,0 ? 13,0; Ttop 891°C
gęstość roztworów wodnych: 10% - 1,0904 g/cm3; 20% - 1,1898 g/cm3;
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 110, 100°C 156

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
K 56,6%; CO3 43,4%; CO2 31,8%

Węglan potasowy półtorawodny K2CO3x1,5H2O; synonimy: 2K2CO3x3H2O
Mcz 165,23 g/mol; traci wodę kryst. ogrzewany pow. 130°C
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 167,3, 100°C 268,6

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
K 47,3%; CO3 36,3%; CO2 26,6%
występuje także jako hydrat dwuwodny K2CO3x2H2O




Wodorowęglan potasowy KHCO3; synonimy: kwaśny węglan potasowy, dwuwęglan potasu, bikarbonat
Mcz 100,12 g/mol; pH 1 M roztworu 7,5 ? 9,0;
Rozkłada się w temp. ok. 200 °C
gęstość roztworu wodnego 10% - 1,0674 g/cm3;
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 24,9; 60°C 37,5


Zawartość procentowa składników do obliczeń:
K 39,1%; CO2 44,0%




Siarczan żelaza (II) bezwodny FeSO4; synonimy: siarczan żelazawy
Mcz 151,91g/mol; Ttop 600°C z rozkładem;
gęstość roztworów wodnych: 10% - 1,1000 g/cm3; 20% - 1,2135 g/cm3
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 26,6, 80°C 34,8

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
Fe 36,8%; SO4 63,2%; S 21,1%
Siarczan żelaza (II) siedmiowodny FeSO4x7H2O; synonimy: siarczan żelazawy krystaliczny
Mcz 278,02 g/mol; Ttop 64°C; traci stopniowo wodę kryst. ogrzewany od 60°C do 300°C
pH roztworu 5% około 3,8 ? 4,0;
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 61,6; 100°C ? rozpływa się

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
Fe 20,1%; SO4 34,6%; S 11,5%
W stanie czystym bezwodny ? biały, uwodniony ? zielony; łatwo reaguje z tlenem i wilgocią przechodząc w wodorotlenek; higroskopijny




Nadmanganian potasu KMnO4; synonimy: kali, potasowy manganian (VII), kalium permanganas
Mcz 158,04g/mol; pH 0,1 M roztworu 7,0 ? 8,5; gęstość roztworu wodnego 5% - 1,0342 g/cm3
Ttop ok. 240°C z rozkładem; silny utleniacz;
rozpuszczalność w g/100g wody: 20°C 6,34, 60°C 22,4, 100°C 32

Zawartość procentowa składników do obliczeń:
K 24,7%, MnO4 75,3%, Mn 34,8%


Dodaj więcej informacji na forum dyskusyjnym >>

Nawozy JBL: Ferropol i Ferropol 24 - najważniejsze różnice

JBL była jedną z pierwszych firm, które wprowadziły na rynek nawóz do zastosowania codziennego - obok uznanego nawozu Ferropol pojawił się wtedy preparat Ferropol 24.

Czy zastanawialiście się jakie są różnice między tymi dwoma najpopularniejszymi nawozami firmy JBL?

Odkrywamy skład i sposób stosowania tych preparatów w zależności od konfiguracji akwarium. Czytaj więcej

Przelicznik miar i kalkulator nawozów (mg/ppm)

1 łyżeczka do herbaty = 40 kropli = 5 ml = 5 cm3 substancji lekkich (zioła, kakao, kawa) = 3-4 g 
1 łyżeczka do herbaty substancji ciężkich (korzenie, cukier) = 4-5 g 
1/4 łyżeczki do herbaty = ok. 1 g 
1 szczypta = ok. 1/4 g 
1 łyżka deserowa = 10 ml = 10 cm3 = 2 łyżeczki do herbaty 
1 łyżka stołowa = 1/66 l = 15 ml = 15 cm3 = 3 łyżeczki do herbaty 
1 łyżka stołowa substancji lekkich = 10 g 
1 łyżka stołowa substancji ciężkich = 15 g 
2 łyżki stołowe = 1/8 szklanki = 30 ml 
4 łyżki stołowe = 1/4 szklanki = 60 ml 
5 1/3 łyżki stołowej = 1/3 szklanki = 80 ml 
8 łyżek stołowych = 1/2 szklanki = 120 ml 
12 łyżek stołowych = 3/4 szklanki = 180 ml 
16 łyżek stołowych = 1 szklanka = 240 ml


NO3 1mg/l = 0,29ppm 
PO4 1mg/l = 0,19ppm 
K 1mg/l = 0,45ppm 
Mg 1mg/l = 0,75ppm 
Ca 1mg/l = 0,46ppm 
SO4 1mg/l = 0,19ppm 
CO3 1mg/l = 0,30ppm 
Fe 1mg/l = 0,32ppm

Zobacz także: internetowy przelicznik miar

Porozmawiaj o przeliczaniu miar na forum dyskusyjnym >>

Przeczytaj także:
http://www.roslinyakwariowe.pl/forum/viewtopic.php?t=14049

 

Kalkulator Estimate Index

Poniżej do ściągnięcia kalkulator EI, służacy do obliczania składu nawozu i jego dozowania.

Dyskutuj na forum i sciągnij najnowszą wersję kalkulatora >>


Kalkulator uwzględnia wielkość zbiornika i tygodniowych podmian wody, zawartość składników odżywczych dla roślin w wodzie wodociągowej oraz tygodniowy pobór nawozów w stosunku do poboru NO3. Kalkulator nie uwzględnia wzrostu NO3 będącego skutkiem zarybienia zbiornika (bo niby jak?), ale wartość ta bedzie automatycznie ujęta w tygodniowym zużyciu tego składnika, który mierzymy na początku i końcu tygodnia, aby ustalić stopień jego poboru.

Kalkulator jest ustawiony na akwarium 100 litrów, nawożone metodą EI, przy założeniu, że mamy znikome ilości Fe, PO4 i NO3 w wodzie kranowej, a tygodniowy pobór NO3 wynosi 10mg/l na tydzień.

Tabela 1.
Pojemność zbiornika: wpisujemy ilość wody w obiegu (objętośc netto zbiornika)
Podmiana wody na tydzień: podajemy ilość podmienianej wody w zbiorniku w procentach, metoda EI działa najlepiej z 50% podmianą wody, jednak można stosować mniejsze, zaleca się jednak co najmniej 30%.

Tabela 2.
Tutaj wpisujemy składniki naszego nawozu w gramach oraz objętość sporządzanej miesznki w ml. Arkusz automatycznie przelicza je na ilości płaskich łyżeczek do herbaty lub mililitry suchego proszku, jeżeli nie dysponujemy dokładną wagą.
Z boku dla odniesienia, podane są zawartosci składników w popularnych nawozach PMDD+P i TPN+ firmy Tropica. Jezeli przepiszemy te wartosci do składu, to zrobimy, któryś z tych nawozów i kalkulator obliczy ich dawkowanie przy zadanych parametrach.

Tabela 3.
Tutaj nie wpisujemy żadnych danych, mozemy natomiast zobaczyć ilosci pierwiastków makro pochodzące ze związków które użyliśmy, oraz zawartosci procentowe tych składników w użytych solach. Z boku dla porównania, podany jest skład części makro nawozu TPN+.

Tabela 4.
Tutaj wpisujemy skład procentowy użytego nawozu mikroelementowego (domyślnie wpisany skład nawozu "Mikro" firmy Intermag). Wystarczy wpisać zawartości mikroelementów w danym nawozie w procentach (najczęściej podawane na butelkch przez producentów), a arkusz przeliczy je na mg/l i mg/miesznkę oraz ich procentową zawartość w sporządzonym mixie.
Z boku dla porównania składy mikro nawozów PMDD i TPN (dawne TMG).

Tabela 5.
Jednorazowa dawka nawozu: podajemy w ml jednorazową dawkę nawozu, który sporządziliśmy
Dawek na tydzień: podajemy ile takich dawek jak wyżej podajemy w tygodniu.
Pobór NO3 na tydzień: wpisujemy tygodniowy pobór NO3 w mg/l, wartośc ta moze być bardzo zróżnicowana i głównie zależy od ilości masy zielonej w zbiorniku i natężenia światła. Jezeli zaczynamy dozowanie i nie znamy jeszcze tej wartości, to bezpiecznie jest wpisać moim zdaniem 10mg/l NO3, przy tygodniowym dozowaniu nawozu w ilości NO3/tydzień 20-25mg/l.
Aby ustalić tygodniowy pobór NO3 możemy zmierzyć jego poziom po podmianie wody, ale przed pierwszą dawką nawozów, a potem tuż przed podmianą. Z kalkulatora wiemy ile podaliśmy tego składnika na tydzień, więc łatwo policzymy jego zużycie, np:
odczyt NO3 po podmianie: 10mg/l
odczyt NO3 przed podmianą: 25mg/l
w tygodniu podaliśmy: 20mg/l (patrz Tabela 6, dawka NO3 na tydzień)

czyli tygodniowe zużycie NO3 wyniosło: 10+20-25=5mg/l

W miarę, jak zbiornik będzie dojrzewał i zarastał, pobór NO3 moze się radykalnie zmienic.

Po wpisaniu poboru NO3, arkusz automatycznie pokaże przybliżone zużycia tygodniowe innych składników, dla wielu wartosci te bedą dyskusyjne Razz

Tabela 6
Pokazuje ilosci składników na dawkę i na tydzień naszego mixu, obliczoną na podstawie danych wprowadzonych w Tabeli 5.
W tej tabeli podajemy również ilości składników odżywczych znajdujących się w wodzie kranowej o ile takimi danymi dysponujemy.

Tabela 7
W wierszu "Wartości startowe" (Tydzień 1), podajemy parametry wody w zbiorniku przed stosowaniem nawożenia (o ile je znamy), a arkusz pokaże nam jak będą się zmieniać ich poziomy na skutek nawożenia przy zadanym dozowaniu i zużyciu NO3.

Tabela 8
Pokazane sa tutaj poziomy składników, które ustalą się po kilku tygodniach regularnego dozowania i podmian wody, oraz ich zalecane zakresy.

Autor zezwala na kopiowanie i używanie załączonego kalkulatora dla celów niekomercyjnych. Użycie go w celach komercyjnych wymaga pisemnej zgody autora.

Uwaga wersja Beta, komórki z formułami są niezabezpieczone i łatwo je skasować przez pomyłkę przy wpisywaniu danych. Wypełniaj tylko żółte pola.


Dyskutuj na forum i sciągnij najnowszą wersję kalkulatora >>

Procesy tranportu w roślinach wodnych: woda, związki mineralne, gazy

Transport soku ksylemowego do hydatody (daleki transport wody)

Wspomniany przy opisie tkanki przewodzącej epitem (miękisz hydatody) współdziała mniej lub bardziej aktywnie w wydzielaniu wody. Z korzenia w wyniku parcia dociera do niego sok ksylemowy. Parcie to powstaje w walcu osiowym korzeni pobierających wodę, dzięki ciśnieniu osmotycznemu. Substancje osmotyczne nie muszą być obecne w wydzielanym przez hydatody roztworze, ponieważ mogą być wchłaniane przez komórki miękiszu ksylemowego na drodze do hydatody.

Według Hejnowicza (2002) aktywna forma działania miękiszu hydatody (epitemu) polega na wylewaniu się, pod wpływem parcia korzeniowego, wody z elementów trachealnych pomiędzy komórki miękiszu, skąd dalej, w wyniku tego parcia, woda wydostaje się przez szparki wodne. Forma aktywna polega na zmianie składu soku ksylemowego w wyniku oddawania lub pobierania z niego pewnych substancji przez komórki epitemu. W tym przypadku miękisz hydatody ma charakter tkanki gruczołowej, charakteryzuje się komórkami o gęstszej cytoplazmie, a ciśnienie, które wywołuje w celu sekrecji wody przez szparki wodne może różnić się od ciśnienia soku ksylemowego przy wyjściu z wiązki (przed dostarczeniem w okolice epitemu).

Tak zbudowane hydatody służą roślinom wodnym również do usuwania nadmiaru wapnia – jego sole mogą ulegać wytrącaniu na powierzchni hydatody tworząc białe pokłady. Szczegółowe badania nad hydatodami (Pedersen i Sand-Jensen, 1997) zwróciły uwagę na zależność strukturalną hydatod od wieku liści. Badania mikroskopowe wykazały, że na starszych liściach hydatody są czopowane przez macierz mikroorganizmów, która rozwija się na powierzchni liści i tym samym apikalnie otwartych hydatod (inne źródła sugerują także zatykanie hydatod przez różne ekskrementy epidermy jak i samych hydatod np. gumy, woski).

Prawdopodobnie to one ograniczają przepływ wody przez te struktury a więc stan sprawności hydatody wpływa na translokacje makroelementów i hormonów transportowanych z niższych partii rośliny (Pedersen i Sand-Jensen, 1997).


Transport wody u roślin submersyjnych

W porównaniu do swoich błotnych odpowiedników gatunki mogące rosnąć w zanurzeniu mają zredukowany, nie mniej jednak obecny system waskularny, na który składa się ksylem, floem, endoderma i pasemka Casprary’ego - ważne struktury do regulowanego przepływu jonów i wody.

Jak dotąd historyczna wiedza nt. akropetalnego (dowierzchołkowego) transportu w roślinach zanurzonych jest mało przekonywująca ze względu na brak konkretnych eksperymentów.w tej materii. Analiza danych doświadczalnych sugeruje jednak, że transport do wyższych partii rośliny zanurzonej występuje, choć w niskich proporcjach i prawdopodobnie ogranicza się wyłącznie do tkanki waskularnej, jakkolwiek korzenie w podobnym stopniu do liści odgrywają rolę w tym transporcie (Pedersen, 1993).

Za pomocą znakowanej wody Pedersen i San Jensen (1993) wykazali transport akropetalny wody, otrzymując pomiary znacznie przekraczające możliwości zwykłej dyfuzji – wskazywała na to obecność znakowanej wody w młodych liściach badanych makrofitów. Zbadano 9 gatunków makrofitów wodnych, przy czym pomiary transportu nie wskazywały w żadnym z przypadków na bezpośredni związek z ilością tkanki waskularnej. Ponadto badania wykazały, że same korzenie bez udziału liści są w stanie podtrzymać transport pionowy wody, chociaż nieuszkodzone rośliny (z liśćmi) generowały znaczne wyższe wartości pomiarów.

Transport zależał przede wszystkim od światła (produkty fotosyntezy i energia) i malał wraz z wydłużaniem okresu ciemności. Ponadto był silnie związany z procesami energetycznymi korzenia. Powyższe odkrycie popiera generalną ideę dotyczącą roślin nt. głównej roli akropetalnego transportu wody we wspieraniu przepływu związków mineralnych pobieranych przez system korzeniowy, podobnie jak i hormonów produkowanych w korzeniach i przenoszonych do wyżej położonych pędów i liści.

Nietypowy transport gazów

Mała grupa roślin wodnych, do której należy m.in. Lobelia dortmanna rozwinęła nietypowy sposób przyswajania węgla. Jest ona w stanie utylizować duże stężenia, CO2 zawarte w podłożu, pochodzące z intensywnej mineralizacji materii organicznej.

Aerenchyma Lobelia dortmanna jest bardzo dobrze rozwinięta, dodatkowo jej liście zawierają dwie duże luki, które tworzą ciąg wzdłuż krótkiej łodygi (nie przekracza ona 10 cm) a każdy z nich tworzy odgałęzienie do każdego z korzeni. Dzięki systemowi powietrznemu, krótkiej łodydze i pokryciu korzeni kutykulą nieprzepuszczalną dla gazów (zabezpiecza przed dyfuzja CO2 poza komórki ryzodermy) roślina jest w stanie transportować dwutlenek węgla z korzeni w wyższe partie rośliny zamiast dyfundować go poza korzenie do otaczającej wody.

Prowadzi to do powstania rezerwuaru CO2 dla liści. Inaczej zachowuje się tlen – ten wędruje w dół rośliny do korzeni, gdzie jest w ich sąsiedztwie dyfundowany.

Taki system tworzony przez Lobelia dortmanna jest wyjątkiem wśród roślin wodnych, ponieważ typową gospodarkę gazową prowadzają one przede wszystkim za pomocą liści. Zapewne to decyduje o siedliskach zajmowanych przez L. dortmanna – ubogich w związki odżywcze. Zapotrzebowanie tej rośliny na tlen jest niewielkie a podłoże, w którym rośnie jest dobrze natlenione, głównie w wyniku wspomnianego wcześniej intensywnego transportu O2 poza korzenie (Pedersen, 2002).

Falkowski i Raven (1997) twierdzą ponadto, że w przypadku gatunków błotnych okresowo zalewanych, tlen z korzeni do otaczającej wody może przedostawać się przez pory powstałe w trakcie tworzenie pokładu aerenchymy w korzeniach.

 

Procesy transpiracji

Wyparowywanie wody przez wynurzone części hydrofitów nazywa się transpiracją.
U roślin lądowych odbywa się ona przez liście i zielone łodygi. Proces transpiracji nie jest zjawiskiem wyłącznie fizycznym, lecz jest złożonym procesem fizjologicznym czynnie kształtowanym i regulowanym przez sam organizm, jak również uzależnionym od zespołu czynników ekologicznych środowiska wodnego.


Rozróżnia się dwojakiego rodzaju transpirację liści: kutykularną i szparkową. Transpiracja szparkowa polega na uchodzeniu wody w postaci pary wodnej poprzez szparki liściowe. Mechanizm otwierania zamykania szparek oparty jest na zmianie turgoru w komórkach szparkowych. Większemu turgorowi odpowiada większe rozwarcie szparek. Zmniejszeniu turgoru towarzyszy zamknięcie szparki.

Szerokość otwartej szparki sięga kilku mikrometrów (Duda, Gumiński 1962). Ilość szparek na powierzchni liści oraz łodyg asymilujących roślin wodnych wynurzonych bywa różna (np. u Stratiotes aloides 50/m2, u Nuphar luteum 410/m2), na ogół jednak jest bardzo duża i sięga milionów na powierzchni jednej rośliny. Mimo tego łączna powierzchnia szparek nie przekracza na ogół 1-2% ogólnej powierzchni transpirującej rośliny.
39

Transpiracja roślin może znacznie przewyższać parowanie ze swobodnej powierzchni wody. Na ogół jednak u roślin lądowych transpiracja (T) nie przekracza 90% parowania ze swobodnej powierzchni. Jeśli zatem swobodne parowanie (P) przyjąć za 1, to wskaźnik transpiracji T/P wyniesie 0,9. Wskaźnik ten nosi nazwę transpiracji względnej.

Transpiracja względna (T/P) u większości roślin lądowych waha się w granicach od 0,1 do 0,5. Wyższe wskaźniki transpiracji wykazują rośliny wodne zbiorowisk helofitów (roślin bagiennych) niezdolne do przetrzymywania okresów suszy. Transpiracja względna (T/P) strzałki wodnej (Sagittaria sagittifolia) wynosi 0,12, rdestnicy pływającej (Potamogeton natans) 0,50 (Bernatowicz i Wolny, 1974).

Przez szparki uchodzi do atmosfery para wodna zgromadzona w przestrzeniach międzykomórkowych, które tworzą mniej lub więcej ciągły system wentylacyjny w roślinie. Z komórek woda paruje do przestrzeni międzykomórkowych i nasyca wewnętrzną atmosferę rośliny
Jeśli chodzi o światło – to prawie 4/5 energii świetlnej pochłoniętej przez liść ulega przekształceniu w ciepło zużywane do parowania (ciepło parowania). Na miejsce wyparowanej wody dopływa z ulistnionych pędów podwodnych oraz z korzeni do liści powietrznych chłodna woda z otoczenia pędu podwodnego. Dzięki temu roślina nie ulega przegrzaniu pod wpływem światła.

Temperatura w granicach od 30°C do 50°C wzmaga transpirację, co z kolei wpływa na zwiększenie intensywności pobierania wody i transportowanie jej do otoczenia.

Niedosyt pary wodnej w powietrzu pobudza intensywność zarówno parowania ze swobodnej powierzchni wody, jak i proces transpiracji roślin. Taka sytuacja powstaje np. wówczas, gdy przy stosunkowo wysokiej temperaturze powietrze jest nasycone tylko w 50%. Jeśli temperatura spada (pod wieczór), to ta sama ilość pary wystarcza do nasycenia powietrza i w takim wypadu transpiracja i parowanie ustają. To wyjaśnia przyczynę raptownego zahamowania transpiracji wraz z nocnym obniżeniem temperatury.

W takich warunkach pozbawione możliwości transpiracji pary wodnej rośliny wydalają wodę w postaci płynnej. Zjawisko takiego czynnego wydalania wody za pomocą specjalny struktur zwanych hydatodami nazywa się gutacją i zostało już omówione przy transporcie soku ksylemowego do hydatody.

W przypadku roślin submersyjnych transpiracja nie zachodzi, jednak obecność gutacji wskazuje na to, że zachodzi w nich daleki transport wody (Pedersen 1993). Badania ze znakowaną wodą wykazały, że prąd wody powstaje w korzeniu i główny strumień wody jest doprowadzany do najmłodszych liści, zostało to udowodnione na przykładzie pomiarów gutacji, której najwyższe wartości występowały w młodych liściach. Ponadto w przypadku Sparganium emersum daleki transport wody wykazywał zależność od przemian energii w korzeniach. Liście nie przeprowadzały gutacji, gdy korzenie zostały ochłodzone do temperatury 4°C z poziomu 15°C, natomiast wraz ze wzrostem temp. do 25°C gutacja znacząco rosła. Poziom gutacji obniżył się również w wyniku dodania wanadu w pobliże korzeni. Pedersen zakłada prawdopodobieństwo fenomenu w przypadku roślin żyjących w zanurzeniu – ich system przewodzący wodę może zachowywać się jak system translokacyjny dla związków odżywczych pobieranych z bogatego podłoża, co zapewniałoby maksymalny wzrost tych roślin.

Wiatr silnie powiększa transpirację np. u rzęsy (Lemna minor) gdyż wywołany ruch wody powietrza usuwa parę wodną nagromadzoną nad powierzchnią organu transpirującego, przez co wzrasta podstawowy czynnik ułatwiający transpirację – niedosyt pary wodnej.

Dobowy przebieg transpiracji uwarunkowany jest temperaturą powietrza, intensywnością światła oraz koncentracją pary wodnej w powietrzu,. W miarę wzrostu temperatury i natężenia światłą transpiracja wzrasta a maksymalne jej natężenie obserwuje się we wczesnych godzinach popołudniowych. W godzinach wieczornych transpiracja gwałtownie maleje wskutek przymknięcia szparek i nocą osiąga wartość zbliżoną do zera.

Kalkulator do metody Estimate Index

Poniżej do ściągnięcia kalkulator EI, służacy do obliczania składu nawozu i jego dozowania.

Dyskutuj na forum i sciągnij najnowszą wersję kalkulatora >>


Kalkulator uwzględnia wielkość zbiornika i tygodniowych podmian wody, zawartość składników odżywczych dla roślin w wodzie wodociągowej oraz tygodniowy pobór nawozów w stosunku do poboru NO3. Kalkulator nie uwzględnia wzrostu NO3 będącego skutkiem zarybienia zbiornika (bo niby jak?), ale wartość ta bedzie automatycznie ujęta w tygodniowym zużyciu tego składnika, który mierzymy na początku i końcu tygodnia, aby ustalić stopień jego poboru.

Kalkulator jest ustawiony na akwarium 100 litrów, nawożone metodą EI, przy założeniu, że mamy znikome ilości Fe, PO4 i NO3 w wodzie kranowej, a tygodniowy pobór NO3 wynosi 10mg/l na tydzień.

Tabela 1.
Pojemność zbiornika: wpisujemy ilość wody w obiegu (objętośc netto zbiornika)
Podmiana wody na tydzień: podajemy ilość podmienianej wody w zbiorniku w procentach, metoda EI działa najlepiej z 50% podmianą wody, jednak można stosować mniejsze, zaleca się jednak co najmniej 30%.

Tabela 2.
Tutaj wpisujemy składniki naszego nawozu w gramach oraz objętość sporządzanej miesznki w ml. Arkusz automatycznie przelicza je na ilości płaskich łyżeczek do herbaty lub mililitry suchego proszku, jeżeli nie dysponujemy dokładną wagą.
Z boku dla odniesienia, podane są zawartosci składników w popularnych nawozach PMDD+P i TPN+ firmy Tropica. Jezeli przepiszemy te wartosci do składu, to zrobimy, któryś z tych nawozów i kalkulator obliczy ich dawkowanie przy zadanych parametrach.

Tabela 3.
Tutaj nie wpisujemy żadnych danych, mozemy natomiast zobaczyć ilosci pierwiastków makro pochodzące ze związków które użyliśmy, oraz zawartosci procentowe tych składników w użytych solach. Z boku dla porównania, podany jest skład części makro nawozu TPN+.

Tabela 4.
Tutaj wpisujemy skład procentowy użytego nawozu mikroelementowego (domyślnie wpisany skład nawozu "Mikro" firmy Intermag). Wystarczy wpisać zawartości mikroelementów w danym nawozie w procentach (najczęściej podawane na butelkch przez producentów), a arkusz przeliczy je na mg/l i mg/miesznkę oraz ich procentową zawartość w sporządzonym mixie.
Z boku dla porównania składy mikro nawozów PMDD i TPN (dawne TMG).

Tabela 5.
Jednorazowa dawka nawozu: podajemy w ml jednorazową dawkę nawozu, który sporządziliśmy
Dawek na tydzień: podajemy ile takich dawek jak wyżej podajemy w tygodniu.
Pobór NO3 na tydzień: wpisujemy tygodniowy pobór NO3 w mg/l, wartośc ta moze być bardzo zróżnicowana i głównie zależy od ilości masy zielonej w zbiorniku i natężenia światła. Jezeli zaczynamy dozowanie i nie znamy jeszcze tej wartości, to bezpiecznie jest wpisać moim zdaniem 10mg/l NO3, przy tygodniowym dozowaniu nawozu w ilości NO3/tydzień 20-25mg/l.
Aby ustalić tygodniowy pobór NO3 możemy zmierzyć jego poziom po podmianie wody, ale przed pierwszą dawką nawozów, a potem tuż przed podmianą. Z kalkulatora wiemy ile podaliśmy tego składnika na tydzień, więc łatwo policzymy jego zużycie, np:
odczyt NO3 po podmianie: 10mg/l
odczyt NO3 przed podmianą: 25mg/l
w tygodniu podaliśmy: 20mg/l (patrz Tabela 6, dawka NO3 na tydzień)

czyli tygodniowe zużycie NO3 wyniosło: 10+20-25=5mg/l

W miarę, jak zbiornik będzie dojrzewał i zarastał, pobór NO3 moze się radykalnie zmienic.

Po wpisaniu poboru NO3, arkusz automatycznie pokaże przybliżone zużycia tygodniowe innych składników, dla wielu wartosci te bedą dyskusyjne Razz

Tabela 6
Pokazuje ilosci składników na dawkę i na tydzień naszego mixu, obliczoną na podstawie danych wprowadzonych w Tabeli 5.
W tej tabeli podajemy również ilości składników odżywczych znajdujących się w wodzie kranowej o ile takimi danymi dysponujemy.

Tabela 7
W wierszu "Wartości startowe" (Tydzień 1), podajemy parametry wody w zbiorniku przed stosowaniem nawożenia (o ile je znamy), a arkusz pokaże nam jak będą się zmieniać ich poziomy na skutek nawożenia przy zadanym dozowaniu i zużyciu NO3.

Tabela 8
Pokazane sa tutaj poziomy składników, które ustalą się po kilku tygodniach regularnego dozowania i podmian wody, oraz ich zalecane zakresy.

Autor zezwala na kopiowanie i używanie załączonego kalkulatora dla celów niekomercyjnych. Użycie go w celach komercyjnych wymaga pisemnej zgody autora.

Uwaga wersja Beta, komórki z formułami są niezabezpieczone i łatwo je skasować przez pomyłkę przy wpisywaniu danych. Wypełniaj tylko żółte pola.


Dyskutuj na forum i sciągnij najnowszą wersję kalkulatora >>

Składy firmowych nawozów akwarystycznych

Zobacz informacje o składach nawozów takich jak:

Tropica Aquacare TPN+ 
Tropica Aquacare TPN
 
Intermag Micro
Nutrafin Plant Gro
Easy-life Pro-fito

oraz wielu innych.

więcej znajdziesz tutaj:

składy popularnych nawozów akwarystycznych >>

Baza wiedzy akwarystycznej


 
 Działamy od 2001 roku i wspólnie z ponad
30 tysiącami akwarystów z całej Polski zdobywamy wiedzę i dzielimy się doświadczeniem oraz informujemy o nowościach z branży akwarystycznej.

 

 

Sklep firmowy

Bogata oferta ponad 400 gatunków i odmian roślin.
Ponad 10 000 produktów z wysyłką w 24 godziny lub odbiorem osobistym w Krakowie (obowiązuje rezerwacja).
Punkt odbiorów: Kraków ul. Młyńska Boczna 5


Sklep akwarystyczny

 

 
Copyright © 2001-2019 roslinyakwariowe.pl ®
Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, rozpowszechnianie całości lub fragmentów strony zabronione.