Glony w akwarium - rodzaje, identyfikacja i zwalczanie (przewodnik)

Informacje o artykule

Autor: Piotr Baszucki

Niniejszy poradnik akwarystyczny służy do identyfikacji glonów oraz opisuje skuteczne i nieinwazyjne metody ich zwalczania w akwariach słodkowodnych. Przewodnik obejmuje 13 najczęściej spotykanych rodzajów glonów w akwarium - od zielenic, przez glony nitkowate i krasnorosty, po okrzemki i sinice - a także zjawiska często mylone z glonami: błonę na powierzchni wody, pleśń oraz zakwit bakteryjny. Znajdziesz tu również praktyczne poradniki o zaciemnianiu akwarium, stosowaniu wody utlenionej i zwierzętach zjadających glony.

Rozpoznanie gatunku, a nawet rodzaju, do którego należy dany glon, jest trudne i praktycznie niemożliwe bez dokładnej analizy mikroskopowej. Dlatego w poniższym przewodniku przyjęto klasyfikację glonów na podstawie najczęściej spotykanych odmian w zależności od rodzaju zakwitu, który wywołują w akwarium. Są to określenia umowne, szeroko stosowane w praktyce akwarystycznej - podajemy także ich angielskie nazwy i skróty (GDA, GSA, BBA), które ułatwiają szukanie informacji w zagranicznych źródłach.

Uwaga: opisane metody walki z glonami dotyczą akwariów roślinnych - nie szkodzą roślinom, ślimakom ani delikatnym krewetkom hodowanym w zbiornikach tego typu.

Spis treści:

I. Rodzaje glonów w akwarium - przewodnik identyfikacji

1. Zielony pył na szybie (Green Dust Algae - GDA)
2. Zielenice punktowe (Green Spot Algae - GSA)
3. Krótkie zielenice nitkowate i pędzelkowate - zielona broda (Green Beard Algae)
4. Oedogonium - zielony meszek (Fuzz Algae)
5. Rhizoclonium - długie miękkie nitki, wata (Hair Algae)
6. Spirogyra - wodny jedwab (Water Silk)
7. Gałęzatka (Cladophora, Blanket Weed)
8. Zielony zakwit wody (Green Aquarium Water)
9. Krasnorosty - czarna broda, pędzelki (Black Brush/Beard Algae - BBA)
10. Compsopogon - jelenie rogi (Staghorn Algae)
11. Glony brązowe (brunatnice)
12. Okrzemki (Brown Algae, Diatoms)
13. Sinice (Blue-Green Algae - BGA, Cyanobacteria)

II. Zjawiska mylone z glonami: błona na wodzie, pleśń, zakwit bakteryjny
III. Pomoc w identyfikacji glonów ze zdjęcia
IV. Najczęstsze przyczyny powstawania glonów
V. Instrukcja: czyszczenie szyb i roślin z glonów
VI. Zaciemnianie akwarium (blackout) krok po kroku
VII. Woda utleniona na glony - bezpieczne dawkowanie
VIII. Zwierzęta zjadające glony
IX. Mity związane z glonami w akwarium

I. Rodzaje glonów w akwarium - przewodnik identyfikacji

1. Zielony pył na szybie (Green Dust Algae - GDA, zielenice jednokomórkowe)

Charakterystyka:
Jednokomórkowe zielenice tworzące drobny, jasnozielony pył porastający całą powierzchnię szyb akwarium - efekt przypomina farbę nałożoną sprayem. Cechą charakterystyczną jest to, że zielony nalot na szybie bardzo łatwo schodzi podczas czyszczenia, ale równie szybko wraca - zarodniki GDA unoszą się w toni wodnej i ponownie osiadają na czystych powierzchniach. Właśnie ta "nawrotowość" odróżnia GDA od twardych zielenic punktowych (GSA).

Przyczyny występowania:

• nadmiar mikroelementów rozpuszczonych w wodzie - intensywny wysyp występuje często przy drastycznych zmianach w systemie nawożenia, szczególnie mikroelementami
• mocne oświetlenie w młodym, biologicznie niedojrzałym zbiorniku
• bezpośrednie światło słoneczne padające na akwarium

Zwalczanie:
Wystarczy cotygodniowe przetarcie szyb podczas rutynowej podmiany wody do czasu wypracowania odpowiednich dawek nawozów. Ciekawą alternatywą jest metoda "przeczekania": osad pozostawia się na szybach na około 3 tygodnie, aby glon zakończył swój cykl życiowy - po tym czasie odrywa się od szyb i jest wyłapywany przez filtr. Wtedy czyścimy szyby i wykonujemy dużą podmianę wody. Ze względów estetycznych jest to jednak metoda dla cierpliwych.

Jak usunąć mechanicznie:

• zebrać nalot z szyb czyścikiem lub skrobakiem z żyletką i od razu odessać zawiesinę podczas podmiany wody
• dodać gęstą watę filtracyjną do filtra, aby wyłapać unoszące się w toni zarodniki, i często ją płukać
• w zbiornikach dojrzałych pomagają ślimaki Neritina, które zjadają świeży nalot z szyb

Zapobieganie:

• ograniczenie przedostawania się światła słonecznego do wnętrza akwarium
• ograniczenie nawożenia mikroelementami - zmniejszenie dawek nawozów do ok. 30% zalecanych przez producenta
• mniej intensywne światło w młodym zbiorniku i stopniowe jego zwiększanie w miarę dojrzewania akwarium
• regularne podawanie preparatu typu "CO2 w płynie" (równolegle z nawożeniem dwutlenkiem węgla w formie gazowej)
• stosowanie lampy UV w systemie ciągłym, która zabija zarodniki glonów rozprzestrzeniające się w wodzie

2. Zielenice punktowe (Green Spot Algae - GSA, Coleochaete)

Charakterystyka:
Tworzą twarde, zielone, okrągłe punkty o średnicy 1-2 mm porastające powierzchnię szyb w ustabilizowanych akwariach oraz liście wolno rosnących roślin - szczególnie starsze liście gatunków takich jak Anubias czy Bucephalandra. Uważane są za objaw zdrowego akwarium, ponieważ zielenice punktowe są wrażliwe na toksyczne metabolity ryb rozpuszczone w wodzie. W odróżnieniu od zielonego pyłu (GDA) nie schodzą łatwo z szyb - są twarde, mocno przytwierdzone i wymagają skrobania. To główna cecha odróżniająca oba rodzaje nalotu.

Przyczyny występowania:

• nadmiar mikroelementów rozpuszczonych w wodzie, szczególnie przy drastycznych zmianach w systemie nawożenia
• zbyt niska dostępność fosforanów (PO4) dla roślin - GSA to klasyczny wskaźnik "głodu fosforanowego" w akwariach roślinnych
• niedobór lub słaba dystrybucja CO2 przy mocnym oświetleniu
• długi fotoperiod i bezpośrednie światło słoneczne

Zwalczanie:
Cotygodniowe czyszczenie szyb skrobakiem z żyletką podczas rutynowej podmiany wody. W akwariach roślinnych dobre efekty daje ostrożne podniesienie poziomu fosforanów oraz poprawa dystrybucji CO2. W przypadku kolonii na liściach roślin najbardziej porażone liście należy odciąć, uważając jednak, aby pozostawić ilość liści umożliwiającą roślinie dalszą wegetację.

Jak usunąć mechanicznie:

• zeskrobać punkty z szyb skrobakiem z żyletką (zwykła gąbka jest zbyt miękka)
• twarde liście (Anubias) delikatnie oczyścić pod wodą szorstką gąbką lub paznokciem
• najbardziej porażone, stare liście wyciąć przy samej podstawie
• po czyszczeniu wykonać podmianę wody z odessaniem zawiesiny

Zapobieganie:

• kontrola poziomu fosforanów w wodzie za pomocą testów na fosfor - w akwarium roślinnym PO4 nie powinno spadać do zera
• ograniczenie nawożenia mikroelementami
• umiarkowany fotoperiod (8-10 godzin) i ochrona przed bezpośrednim słońcem
• regularne przycinki - nie dopuszczać do "starzenia się" liści, na których GSA osiada najchętniej
• zastosowanie lampy UV w systemie ciągłym, która zabija zarodniki glonów rozprzestrzeniające się w wodzie

3. Krótkie zielenice nitkowate i pędzelkowate - zielona broda (Green Beard Algae, Chlorophytaceae)

Charakterystyka:
Glon porastający szyby, rośliny i osprzęt akwarium. Ma postać dłuższych lub krótszych, przyczepnych nitek, które tworzą charakterystyczną "zieloną brodę" i oplatają kolejne liście młodych roślin. Pierwszym charakterystycznym objawem rozwoju nitek jest wyraźny zielony nalot na liściach roślin. W literaturze angielskojęzycznej określenia "fuzz", "hair" i "green beard" bywają używane zamiennie dla całej grupy krótkich zielenic nitkowatych - ich odróżnianie ma znaczenie drugorzędne, bo przyczyny i metody zwalczania są wspólne.

Zdjęcia:

Przyczyny występowania:

• zaniedbanie regularnego czyszczenia szyb akwarium z zielenic punktowych - zielona broda stanowi kolejną fazę namnażania glonów na szybach
• nadmiar światła w strefach lokalnie słabo zaopatrzonych w CO2 i pozbawionych ruchu wody ("martwe strefy")
• osłabione, stare liście roślin, które łatwo ulegają porastaniu

Zwalczanie:
Bardzo dobry rezultat można osiągnąć, stosując preparat Femanga Algen Stop General, który świetnie niszczy wszelkie glony nitkowate. Pełną ofertę środków znajdziesz w kategorii preparaty na glony nitkowate. Uporczywe kępy można potraktować punktowo wodą utlenioną lub preparatem typu "węgiel w płynie" (zobacz poradnik o wodzie utlenionej).

Jak usunąć mechanicznie:

• przeczesać porośnięte liście miękką szczoteczką (np. do zębów) i nawinąć nitki
• wyciąć mocno porażone, stare liście przy samej podstawie
• odessać oderwane fragmenty podczas podmiany wody

Zapobieganie:

• warto posiadać w akwarium krewetki Amano, które chętnie zjadają glony nitkowate
• wyrównany poziom CO2 i przepływ wody przy porastanych powierzchniach - bez lokalnych "hot spotów" światła
• stosowanie lampy UV w systemie ciągłym, która zabija zarodniki glonów rozprzestrzeniające się w wodzie

4. Oedogonium - zielony meszek, delikatne krótkie nitki (Fuzz Algae)

Charakterystyka:
Oedogonium to glon występujący w postaci warstwy delikatnych, jasnozielonych i krótkich nitek przypominających miękki meszek. Najczęściej porasta korzenie i kamienie, a w bardziej zaawansowanym stadium również rośliny w słabszej kondycji. Często pojawia się na starych i uszkodzonych liściach, na krawędziach blaszek liściowych oraz przy linii podłoża na roślinach niskopiennych. Młode, zdrowe i szybko rosnące liście są na niego znacznie odporniejsze.

Zdjęcia:

Przyczyny występowania:

• niski lub niestabilny poziom CO2, także lokalny niedobór CO2 spowodowany słabą cyrkulacją wody
• często występuje przy połączeniu niedoborów azotu i CO2
• miejscowy nadmiar światła względem realnego tempa wzrostu roślin

Powodem niestabilnego poziomu CO2 może być brak komputera pH lub nieprawidłowo ustawiony zegar. Docelowy poziom CO2 powinien być osiągany jeszcze zanim pojawi się światło w akwarium lub w pomieszczeniu, w którym znajduje się zbiornik - nawet niewielka ilość fotonów światła aktywuje proces fotosyntezy.

Zwalczanie:
Podstawą jest ustabilizowanie CO2: zadbanie o odpowiedni poziom i włączanie dozowania minimum na 2 godziny przed zapaleniem światła (biorąc pod uwagę także naturalne światło w pomieszczeniu). Bardzo dobry rezultat daje preparat Femanga Algen Stop General. Glony te są też chętnie zjadane przez ryby glonożerne i krewetki Amano.

Jak usunąć mechanicznie:

• przeczesać porośnięte powierzchnie miękką szczoteczką
• wyciąć mocno porażone, stare liście - roślina odbuduje młode, odporniejsze
• punktowo opryskać uporczywe kępy preparatem "węgiel w płynie" lub wodą utlenioną, po zabiegu odessać martwe resztki

Zapobieganie:

• stabilne, wydajne CO2 i dobra cyrkulacja wody, zwłaszcza przy dnie
• umiarkowana intensywność światła dopasowana do tempa wzrostu roślin
• bieżące usuwanie starych i uszkodzonych liści
• zastosowanie lampy UV w systemie ciągłym w celu stałej eliminacji zarodników glonów bytujących w wodzie

5. Rhizoclonium - długie miękkie nitki przypominające watę (Hair Algae)

Charakterystyka:
Porastają rośliny, kamienie i korzenie, często tworząc bardzo długie, bladozielone, miękkie i śliskie nitki wyglądem przypominające watę. Łatwo dają się nawinąć na palec i oderwać od powierzchni roślin, jednak mimo regularnego usuwania odrastają w bardzo szybkim tempie. Chętnie oplatają delikatne rośliny i trawniki z roślin niskopiennych. Typowe dla świeżych aranżacji oraz zbiorników zaniedbanych.

Zdjęcia:

Przyczyny występowania:

• tzw. "stara woda", czyli woda bogata w kwasy organiczne pochodzące z metabolitów ryb i rozkładu roślin (COD)
• zbyt mocne oświetlenie
• przenawożenie żelazem
• niedobór CO2 (często pojawiają się, gdy skończy się gaz w butli) lub słaby przepływ wody

Zwalczanie:

• dobrze sprawdza się dodanie torfu włóknistego do filtra - zawarte w nim garbniki działają limitująco na namnażanie się tych glonów
• korzystne jest zwiększenie dawek podawanego azotu za pomocą nawozu azotowego, np. Easy-life Nitro - musi to być nawóz bez dodatku fosforanów, które w przypadku zakwitu glonów należy ograniczyć
• jeśli pozwala na to obsada ryb, warto wprowadzić do akwarium krewetki Amano, doraźnie nawet w ilości 1 szt. na litr wody
• 3-4-krotne dawki preparatu "CO2 w płynie" powodują uszkodzenie nitek bez negatywnego wpływu na rośliny i zwierzęta w akwarium
• bardzo dobry rezultat można osiągnąć, stosując preparat Femanga Algen Stop General, który świetnie niszczy wszelkie glony nitkowate

Jak usunąć mechanicznie:

• nawijać nitki na patyczek, szczoteczkę lub palec i wyciągać całe pęczki
• przyciąć porażone odcinki trawników i delikatnych roślin
• odsysać oderwane frędzle podczas każdej podmiany wody
• dodać watę filtracyjną do filtra, aby wyłapać dryfujące fragmenty

Zapobieganie:

• warto posiadać w akwarium krewetki Amano, które chętnie zjadają glony nitkowate
• wyrównany poziom CO2 i ruch wody w całym zbiorniku, także przy podłożu
• higiena zbiornika: regularne usuwanie resztek pokarmu, obumarłych liści i osadów
• stosowanie lampy UV w systemie ciągłym, która zabija zarodniki glonów rozprzestrzeniające się w wodzie

6. Spirogyra - wodny jedwab, długie mocne nitki (Water Silk)

Charakterystyka:
Długie, mocne, śliskie w dotyku nitki, trudne do rozerwania palcami - stąd angielska nazwa "wodny jedwab". Pod mikroskopem Spirogyra ma charakterystyczne, spiralnie skręcone chloroplasty. Przeprowadza intensywną fotosyntezę i często wydziela pęcherzyki gazów. Nie jest zjadana przez krewetki ani ryby glonożerne, co czyni ją jednym z trudniejszych przeciwników w akwarium roślinnym.

Zdjęcia:

Spirogyra pod mikroskopem - doskonale widoczne spiralne chloroplasty (Wikimedia Commons, domena publiczna)

Przyczyny występowania:

• niedostateczna filtracja i związane z nią zwiększenie poziomu jonów amonowych w wodzie
• bardzo mocne oświetlenie, szczególnie w młodych, niedojrzałych biologicznie zbiornikach

Zwalczanie:

• należy zastosować niemiecki preparat Femanga Algen Stop General, który świetnie niszczy wszelkie glony nitkowate - polecamy go szczególnie na glony Spirogyra
• zwiększenie poziomu dwutlenku węgla w wodzie
• 3-4-krotne dawki preparatu "CO2 w płynie" powodują uszkodzenie glonów bez negatywnego wpływu na rośliny i zwierzęta w akwarium
• korzystne jest zwiększenie dawek podawanego azotu za pomocą nawozu azotowego, np. Easy-life Nitro (bez dodatku fosforanów)
• uwaga: na Spirogyrę nie działa zaciemnienie akwarium ani dozowanie kwasu borowego do wody

Jak usunąć mechanicznie:

• systematycznie nawijać pasma na patyczek lub szczoteczkę - konsekwencja jest tu kluczowa
• wyczesywać nitki z mchów pęsetą, mocno porażone kępy mchu usunąć w całości
• po każdym "pruciu" wykonać podmianę wody z odessaniem fragmentów

Zapobieganie:

• kontrola poziomu azotanów w wodzie akwariowej za pomocą testów
• redukcja intensywności światła w młodym zbiorniku
• umieszczenie w akwarium korzeni lub dodatek torfu do filtra - ten rodzaj glonów nie lubi związków humusowych i garbników w wodzie
• dbanie o dobrą kondycję roślin, które są naturalną konkurencją dla glonów

7. Gałęzatka (Cladophora, Blanket Weed)

Charakterystyka:
Cladophora tworzy sztywne, szorstkie w dotyku, rozgałęzione nitki zbite w gęste kępki przypominające zielony kożuch lub gąbkę. W odróżnieniu od miękkich glonów nitkowatych jej plecha jest sprężysta i wyraźnie rozgałęziona, a roztarta w palcach wydziela charakterystyczny "glonowy" zapach. Jest wyjątkowo uporczywa i praktycznie nie jest zjadana przez zwierzęta glonożerne. Co ciekawe, popularne kulki "marimo" to również forma gałęzatki - hodowlana i nieinwazyjna.

Zdjęcia:

Gałęzatka z bliska - charakterystyczne, sprężyste i rozgałęzione nitki (fot. z naszego forum)

Kulki marimo, czyli hodowlana forma gałęzatki - więcej w bazie roślin

Przyczyny występowania:

• najczęściej trafia do zbiornika jako "pasażer na gapę" na zakupionych roślinach lub z niepewnych źródeł
• rozwija się w miejscach o słabym przepływie, z nagromadzonym detrytusem
• sprzyja jej mocne światło przy niestabilnym CO2 i osłabionej konkurencji ze strony roślin

Zwalczanie:
Najskuteczniejsze jest konsekwentne, ręczne usuwanie kęp połączone z punktowymi kuracjami wodą utlenioną lub preparatem typu "węgiel w płynie" (zobacz poradnik o wodzie utlenionej) oraz długofalową poprawą warunków: przepływu, stabilności CO2 i higieny zbiornika. W skrajnych przypadkach porażone kępy mchu lepiej usunąć w całości.

Jak usunąć mechanicznie:

• wyplątywać i wyrywać kępy pęsetą, w miarę możliwości w całości
• punktowo opryskać wodą utlenioną lub preparatem "węgiel w płynie", martwe resztki odessać po 10-15 minutach
• zastosować watę filtracyjną, aby wyłapać oderwane strzępy

Zapobieganie:

• przeglądać i płukać nowe rośliny przed wpuszczeniem do zbiornika (kwarantanna)
• utrzymywać silną konkurencję ze strony zdrowych, szybko rosnących roślin i stabilny poziom CO2
• nie dopuszczać do gromadzenia się detrytusu - regularne odmulanie

8. Zielony zakwit wody (Green Aquarium Water, Euglenophyta)

Charakterystyka:
Charakterystyczne mleczno-zielonkawe zabarwienie wody, przypominające "groszkową zupę" - to masowy rozwój jednokomórkowych zielenic planktonowych unoszących się w toni. Zielony zakwit wody różni się od zakwitu bakterii i pierwotniaków kolorem: zakwit glonów jest zawsze zielonkawy, a bakteryjny - mlecznobiały (więcej w sekcji II). Zakwit nie osiada na powierzchniach - żyje w słupie wody, dlatego czyszczenie szyb nic tu nie daje.

Zdjęcia:

Przyczyny występowania:

• nadmiar makroelementów, głównie fosforanów, przy braku nawożenia dwutlenkiem węgla lub niewystarczającej dystrybucji CO2 w akwarium
• skok amoniaku w wodzie - np. po intensywnym grzebaniu w podłożu, przegrzaniu zbiornika lub padnięciu ryby
• nagłe zwiększenie ilości światła - przejście ze świetlówek na HQI, wymiana zbyt dużej liczby świetlówek naraz lub bezpośrednie światło słoneczne
• zbyt częste grzebanie w podłożu i uwalnianie skumulowanych w nim fosforanów do słupa wody
• niedostateczna filtracja biologiczna

Zwalczanie:

• najbardziej efektywny sposób to regularne podmiany wody, zaciemnienie akwarium na 3 dni (zobacz poradnik o zaciemnianiu) i filtrowanie wody przez lampę UV o dużej mocy
• zalecamy wymianę części wkładów na watę filtracyjną w celu zatrzymania glonów (wata powinna być wymieniana codziennie) lub filtrację przez filtr okrzemkowy
• zastosowanie preparatu klarującego wodę, który zbija glony w większe fragmenty i umożliwia ich zatrzymanie w wacie filtracyjnej
• 3-4-krotne dawki preparatu "CO2 w płynie" powodują uszkodzenie glonów bez negatywnego wpływu na rośliny i zwierzęta w akwarium
• pomocne będą także preparaty z kategorii środki na zielony zakwit wody
• w zbiornikach bez ryb lub słabo zarybionych zakwit skutecznie filtruje żywa dafnia (rozwielitka)

Jak usunąć mechanicznie:

• seria dużych podmian wody połączona z gęstym wkładem mechanicznym (wata) płukanym codziennie
• czasowe podłączenie lampy UV lub filtra okrzemkowego
• ostrożne odmulanie podłoża - tak, aby nie uwalniać kolejnych porcji amoniaku i fosforanów

Zapobieganie:

• ograniczenie przedostawania się światła słonecznego do wnętrza akwarium i rozsądny fotoperiod
• dozowanie dwutlenku węgla do wody
• unikanie "kurzenia" w podłożu i przeciążania zbiornika karmieniem
• stosowanie lampy UV w systemie ciągłym, która zabija zarodniki glonów rozprzestrzeniające się w wodzie

9. Krasnorosty - czarna broda, czarne pędzelki (Black Brush/Beard Algae - BBA, Rhodophyta)

Zobacz też: szczegółowy poradnik Krasnorosty w akwarium - jak rozpoznać i zwalczyć czarne pędzelki na liściach (przyczyny, oprysk punktowy i profilaktyka krok po kroku).

Charakterystyka:
Brunatno-purpurowe, niemal czarno-grafitowe pędzelki porastające wolno rosnące rośliny, kamienie i korzenie, ściany akwarium w pobliżu dna, żwir w rogach akwarium oraz elementy wyposażenia (najczęściej wyloty filtra, gdzie przepływ jest najsilniejszy). Osiągają długość do 6 mm, choć zdarzają się okazy przekraczające 1 cm. Potocznie nazywane "krasnalami", czarną brodą lub glonami brodatymi. Mimo ciemnej barwy krasnorosty (Rhodophyta) należą do glonów czerwonych - zanurzone w spirytusie lub occie przebarwiają się na czerwono, co jest prostym testem identyfikacyjnym.

Przy twardej wodzie krasnorosty wbudowują wapń w swoje struktury, przez co są niechętnie zjadane przez ryby glonożerne. To glon trudny do usunięcia - potrafi pojawić się nawet w długo funkcjonujących, stabilnych akwariach.

Zdjęcia:

Czarna broda w pełnej okazałości na korzeniu (fot. z naszego forum)

Przyczyny występowania:

• wahania poziomu CO2 w ciągu doby - to najczęstszy wyzwalacz BBA w akwariach roślinnych
• zbyt wysoki poziom rozpuszczonych substancji organicznych w wodzie (tzw. COD), spowodowany np. tzw. "starą wodą", czyli wodą bogatą w kwasy organiczne pochodzące z metabolitów ryb i rozkładu roślin
• butwiejące korzenie, niesprzątane fragmenty roślin, gnijące resztki pokarmu
• brak regularnego czyszczenia powierzchni dna z detrytusu
• w skrajnych przypadkach przenawożenie żelazem
• filtracja o niedostatecznej mocy (np. sam filtr wewnętrzny w akwarium 150 l) lub słaby rozwój bakterii nitryfikacyjnych w filtrze
• niedobór CO2 wywołany brakiem dozowania lub słabą cyrkulacją wody w mocno oświetlonych zbiornikach
• nieodpowiednie parametry wody (zbyt twarda woda)

Zwalczanie:

• zwiększenie częstotliwości podmian wody do 2 razy w tygodniu z wykorzystaniem wkładu węgla aktywnego w filtrze
• ustabilizowanie dozowania CO2 (bez dobowych "dołków") oraz sprawdzenie i poprawienie cyrkulacji wody
• 3-4-krotne dawki preparatu "CO2 w płynie" powodują uszkodzenie krasnorostów bez negatywnego wpływu na rośliny i zwierzęta w akwarium - zalecamy aplikację strzykawką bezpośrednio na powierzchnię glonów; po pewnym czasie staną się czerwone, potem białe, aż w końcu ulegną rozpuszczeniu
• punktowe traktowanie wodą utlenioną przy wyłączonym obiegu (zobacz poradnik o wodzie utlenionej)
• wprowadzenie do akwarium kosiarek (młode osobniki SAE potrafią skubać osłabione krasnorosty) i krewetek Amano
• zastosowanie dedykowanych preparatów na krasnorosty
• uwaga: zaciemnianie akwarium na krasnorosty praktycznie nie działa

Czytaj więcej w artykule: zwalczanie krasnorostów przy pomocy preparatu ADA Phyton Git.

Jak usunąć mechanicznie:

• wyciąć zainfekowane liście i końcówki mchów - pędzelków nie da się "zetrzeć" z blaszki liściowej
• twarde elementy (korzenie, kamienie, wyloty filtra) szczotkować ostrą szczoteczką, w skrajnych przypadkach wyjąć i wyparzyć wrzątkiem
• miejscowo aplikować "węgiel w płynie" lub wodę utlenioną strzykawką przy wyłączonym obiegu (10-15 minut), potem wznowić filtrację
• martwe, przebarwione resztki usunąć przy podmianie wody

Zapobieganie:

• regularne podawanie preparatu typu "CO2 w płynie" (równolegle z nawożeniem dwutlenkiem węgla w formie gazowej)
• monitorowanie wody przy pomocy testów COD, informujących o stopniu zanieczyszczenia wody materią organiczną
• wprowadzenie do wody dodatkowych szczepów bakterii nitryfikacyjnych oraz regularne nawożenie dwutlenkiem węgla
• zmiękczenie wody do podmian poprzez zastosowanie filtra odwróconej osmozy (RO)
• stosowanie lampy UV w systemie ciągłym, która zabija zarodniki glonów rozprzestrzeniające się w wodzie

10. Compsopogon - jelenie rogi (Staghorn Algae)

Charakterystyka:
Charakterystyczne niebiesko-szaro-zielone glony porastające wolno rosnące rośliny, korzenie i powierzchnię żwiru, a także krawędzie liści i elementy osprzętu. Plecha Compsopogon przybiera rozgałęzioną formę imitującą małe "drzewko" lub poroże jelenia - stąd angielska nazwa Staghorn. Podobnie jak czarna broda należy do krasnorostów, mimo szarozielonej barwy - zanurzony w spirytusie również przebarwia się na czerwono.

Zdjęcia:

Przyczyny występowania:

• niski lub niestabilny poziom dwutlenku węgla w wodzie przy wysokim poziomie azotanów (NO3)
• nagromadzenie materii organicznej i miejscowy zastój wody
• często pojawia się po zaniedbaniach w serwisie filtra

Zwalczanie:
Opryskiwanie roztworem preparatu typu "węgiel w płynie" (carbo) lub wody utlenionej bezpośrednio na plechy glonów przy wyłączonym obiegu. Porażone fragmenty liści najlepiej wyciąć - glon rzadko puszcza mocno przyczepione "poroże".

Jak usunąć mechanicznie:

• wyciąć lub oskubać porażone krawędzie liści i "poroża" z osprzętu
• punktowy oprysk "węglem w płynie" lub wodą utlenioną strzykawką, po zabiegu odessać martwe resztki
• po zabiegu wykonać podmianę wody z filtracją mechaniczną

Zapobieganie:

• regularne, stabilne dozowanie CO2 bez dobowych wahań
• skuteczny, równomierny ruch wody w całym zbiorniku
• redukcja detrytusu: odmulanie dna i regularny serwis filtra

11. Glony brązowe (brunatnice)

Charakterystyka:
Glony o brązowym zabarwieniu. Porastają szyby akwarium w postaci brązowego nalotu lub liście roślin w postaci małych brązowych kłębków plechy. W odróżnieniu od okrzemek łatwo usuwa się je z szyb i powierzchni liści - to najprostszy test rozróżniający oba rodzaje brązowego nalotu. Potocznie nazywane są brunatnicami, choć faktycznie grupa ta obejmuje wyłącznie glony morskie.

Zdjęcia:

Przyczyny występowania:
Niedobór oświetlenia - zbyt słabe światło lub jego niedostateczna ilość docierająca do niżej położonych partii zbiornika.

Jak usunąć mechanicznie:

• przetrzeć szyby gąbką lub czyścikiem, nalot łatwo schodzi
• delikatnie przetrzeć porośnięte liście palcami lub miękką gąbką
• odessać zawiesinę podczas podmiany wody

Zapobieganie:

• zwiększenie mocy oświetlenia - przy zakładaniu akwarium zaplanować (lub skonsultować) odpowiednią moc światła
• pomocne mogą być również preparaty na brunatnice i okrzemki

12. Okrzemki (Brown Algae, Diatoms - Diatomaceae)

Charakterystyka:
Charakterystyczne jasnobrązowe glony, często o złocistym zabarwieniu, tworzące pylący nalot na szybach, podłożu i roślinach. Łatwe do rozpoznania z uwagi na dużą zawartość krzemu w ścianie komórkowej - okrzemki są twarde, gdy próbuje się je rozetrzeć między dwiema płaskimi powierzchniami. W odróżnieniu od brunatnic trudno usuwa się je z powierzchni liści. Preferują zacienione miejsca akwarium i strefy o słabszym przepływie. To typowy glon "wieku dziecięcego" akwarium - pojawia się w pierwszych tygodniach po założeniu zbiornika i zwykle znika samoczynnie wraz z dojrzewaniem filtracji.

Zdjęcia:

Przyczyny występowania:

• niedojrzała biologia świeżo założonego akwarium, szczególnie przy słabej filtracji i oświetleniu
• podwyższony poziom krzemianów (SiO2) w wodzie - źródłem bywa woda wodociągowa lub niektóre piaski i żwiry
• strefy o słabym przepływie wody

Zwalczanie:

• regularne podmiany wody i usuwanie mechaniczne z powierzchni skał i roślin
• dodanie szczepów bakterii nitryfikacyjnych i pożywki w celu przyspieszenia procesu dojrzewania akwarium
• pomocne będą preparaty z kategorii środki na okrzemki
• okrzemki są chętnie zjadane przez otoski oraz ślimaki Neritina
• po kilku tygodniach, przy zachowaniu powyższych czynności, okrzemki znikają samoczynnie

Jak usunąć mechanicznie:

• przetrzeć szyby gąbką lub czyścikiem magnetycznym, nalot z dekoracji odessać przy podmianie
• wypłukać wkłady mechaniczne filtra i poprawić cyrkulację w "martwych strefach"
• wprowadzić ekipę czyszczącą: otoski i ślimaki Neritina

Zapobieganie:

• cierpliwość: pozwolić akwarium dojrzeć, w pierwszych tygodniach wykonywać regularne, większe podmiany wody
• zwiększenie wydajności filtracji (okrzemki rzadko występują przy stosowaniu wydajnych filtrów kubełkowych)
• uruchamianie nowego bądź restartowanie akwarium na dojrzałym filtrze wraz z częściowym dodatkiem wody zlanej z dojrzałego akwarium
• ustabilizowanie fotoperiodu i przepływu wody

13. Sinice (Blue-Green Algae - BGA, Cyanophyta)

Charakterystyka:
Sinice nie są glonami, lecz cyjanobakteriami przeprowadzającymi proces fotosyntezy. Tworzą charakterystyczne, śliskie, zielono-niebieskie plechy przypominające starą pajęczynę lub kożuch, porastające dywanowo powierzchnię dna i roślin. Często w wyniku intensywnej fotosyntezy wydzielają pęcherzyki gazów. Ich najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywny, nieprzyjemny zapach (ziemisto-bagienny), który uwydatnia się po roztarciu plechy w palcach - żaden prawdziwy glon tak nie pachnie.

Sinice bardzo intensywnie pobierają związki azotowe z wody, przyczyniając się do zagłodzenia roślin, które przy zakwicie sinic często wykazują niedobory azotu. Bardzo często pojawiają się w warstwie podłoża przy przedniej szybie akwarium, gdzie są jednak niegroźne i łatwe do usunięcia mechanicznie.

Zdjęcia:

Przyczyny występowania:

• duże wahania i niedobory azotu w wodzie - często przy braku nawożenia makroelementami lub jałowym podłożu bez żyznego substratu
• bardzo charakterystycznym wskazaniem jest wysoki poziom PO4 (np. 1-2 ppm) przy jednoczesnym poziomie NO3 równym 0 ppm
• zastój wody i strefy pozbawione przepływu
• rozkładająca się biomasa: detrytus, obumarłe liście, resztki pokarmu

Zwalczanie:

• regularne usuwanie mechaniczne powiązane z zaciemnieniem akwarium na okres 5 dni (zobacz poradnik o zaciemnianiu) oraz dużymi, 50% podmianami wody - w większości wypadków wystarcza usuwanie mechaniczne do czasu ustąpienia plagi
• przywrócenie roślinom dostępnego azotu (podniesienie NO3 nawozem azotowym) - sinice najczęściej wygrywają tam, gdzie rośliny "głodują"
• zwalczanie za pomocą kapsułek Cyanobacteria Killer
• kuracja wodą utlenioną: 8-15 ml 3% H2O2 na 50 l wody (zobacz poradnik o wodzie utlenionej)
• kuracja antybiotykowa (stosować w ostateczności)

Ciekawą dyskusję na temat zwalczania sinic w akwarium znajdziesz na naszym forum.

Jak usunąć mechanicznie:

• odessać kożuch cienkim wężykiem - plechy schodzą całymi płatami
• przed zaciemnieniem wykonać dużą podmianę wody z dokładnym odmuleniem dna
• wymyć gąbki i wkłady mechaniczne filtra
• po kuracji: kolejna duża podmiana i odessanie martwych resztek

Zapobieganie:

• kontrola poziomu azotanów w wodzie akwariowej za pomocą testów - nie dopuszczać do "głodu azotowego" roślin
• stały przepływ wody w całym zbiorniku i dobre napowietrzanie
• higiena podłoża i filtracji, usuwanie obumarłych liści
• regularne czyszczenie filtra i powstrzymanie się przed stosowaniem preparatów zabijających bakterie zamieszkujące filtr
• stosowanie lampy UV w systemie ciągłym, która zabija zarodniki sinic

II. Zjawiska mylone z glonami: błona na wodzie, pleśń, zakwit bakteryjny

Błona na powierzchni wody (biofilm)

Charakterystyka i przyczyny:
Na tafli wody często tworzy się matowa, opalizująca lub biaława błona - to biofilm białkowo-bakteryjny, a nie glon ani pleśń. Powstaje, gdy na powierzchni gromadzą się rozpuszczone białka, tłuszcze i inne związki organiczne (z karmy, obumierających roślin), a ruch tafli jest zbyt słaby, aby je rozbić. Błona ogranicza wymianę gazową i wygląda nieestetycznie, ale sama w sobie nie jest groźna.

Jak usunąć mechanicznie:

• położyć na chwilę na tafli ręcznik papierowy i zdjąć go razem z błoną (powtórzyć kilka razy)
• zainstalować skimmer powierzchniowy, który zbiera błonę w sposób ciągły

Jak zapobiegać:

• ustawić wylot filtra tak, aby delikatnie falował powierzchnię wody (stały ruch tafli)
• karmić oszczędnie i szybko usuwać resztki pokarmu oraz martwe części roślin

Pleśń i grzyby w akwarium

Charakterystyka i przyczyny:
Na świeżo zalanych korzeniach, resztkach pokarmu lub martwej materii organicznej mogą pojawić się białe, kłaczkowate, watowate naloty - to saprotroficzne grzyby i pleśnie rozkładające związki organiczne. Zjawisko typowe dla nowych zbiorników i świeżych dekoracji drewnianych. Zwykle jest przejściowe i nieszkodliwe - biofilm z korzeni chętnie zjadają krewetki oraz ślimaki.

Jak usunąć mechanicznie:

• wyczesać lub zetrzeć nalot z korzenia szczoteczką, przy dużym nasileniu korzeń wyjąć i wyparzyć wrzątkiem
• usunąć spleśniałe resztki pokarmu i martwej materii, wykonać podmianę wody

Jak zapobiegać:

• nowe korzenie wymoczyć lub wygotować przed umieszczeniem w akwarium
• karmić oszczędnie i na bieżąco usuwać martwe części roślin

Zakwit bakteryjny i zakwit pierwotniaków (mleczna woda)

Charakterystyka i przyczyny:
Mleczne, białawe zmętnienie wody - najczęściej w nowych akwariach - to zakwit bakterii heterotroficznych, któremu czasem towarzyszy późniejszy masowy rozwój pierwotniaków. Jest efektem nadmiaru łatwo dostępnego węgla organicznego, niestabilnej biologii lub przeciążenia filtracji. Kluczowa cecha rozpoznawcza: zakwit bakteryjny i pierwotniaków jest zawsze mlecznobiały, a zakwit glonów - zielonkawy.

Jak usunąć mechanicznie:

• gęsta wata filtracyjna na wlocie filtra, płukana codziennie
• podmiany wody 30-50% co 1-2 dni do ustąpienia zmętnienia
• ograniczyć karmienie do minimum

Jak zapobiegać:

• cierpliwe dojrzewanie zbiornika - nie przeciążać go rybami i pokarmem w pierwszych tygodniach
• delikatne czyszczenie podłoża i mediów filtracyjnych (nie "wyjaławiać" filtra)
• zaszczepienie filtra bakteriami nitryfikacyjnymi przy starcie

III. Pomoc w identyfikacji glonów ze zdjęcia

Nie jesteś pewien, jakie masz glony, lub nie potrafisz ich zidentyfikować na podstawie tego przewodnika? Opublikuj zdjęcie na naszym forum dyskusyjnym, a pomożemy Ci zidentyfikować problem!

Wgraj zdjęcie swoich glonów

IV. Najczęstsze przyczyny powstawania glonów

W akwariach spotykamy wiele form zakwitów glonowych, przy czym wszystkie są niepożądane ze względu na niskie walory estetyczne i wpływ na ogólną kondycję zbiornika. Najczęściej przyczyną plagi glonów są podstawowe błędy akwarysty, który zapomina, że zarodniki glonów są obecne w każdym akwarium - a o tym, czy dojdzie do ich nadmiernego wzrostu, decyduje konkurencja pokarmowa i równowaga biologiczna między roślinami wyższymi a glonami.

Najskuteczniejszą konkurencją dla glonów są szybko rosnące rośliny akwariowe - świetnie sprawdza się np. vallisneria.

1. Niedostateczna filtracja

75% plag glonów jest wywoływane przez skutki mało wydajnej filtracji, która pociąga za sobą nadwyżki jonów amonowych w wodzie (amoniak i jony NH4+) - chętnie wykorzystywanych przez glony. Amoniak jest transportowany biernie przez błony komórkowe, nie wymaga więc od glonów nakładów energii na transport do komórek. W przypadku filtracji obowiązuje zasada: nigdy za wiele.

Znaczenie filtracji w rozwoju glonów bardzo dobrze ilustruje przypadek: akwarysta posiada 2 akwaria - 100 l wyposażone w filtr kubełkowy do 150 l oraz 300 l wyposażone w filtr kubełkowy dedykowany do akwarium 600 l. W mniejszym zbiorniku ma ciągły problem z glonami. Można sobie tylko wyobrazić, jak wielkie było jego zdziwienie, gdy na czas restartu akwarium 300 l przełożył większy filtr do mniejszego akwarium - w ciągu 3 dni wszystkie glony zrobiły się białe i rozpuściły się!

2. Zbyt częste grzebanie w podłożu

Większość początkujących akwarystów po zasadzeniu roślin i zalaniu zbiornika wodą przez najbliższe tygodnie intensywnie grzebie w podłożu, przesadzając rośliny i zmieniając kompozycję według wskazówek innych lub własnych pomysłów. Jest to błąd!

Szkielet aranżacji przygotowuje się na papierze lub w wyobraźni i dopracowuje podczas sadzenia roślin przed zalaniem akwarium wodą. Następnie rośliny powinny zostać w spokoju aż do najbliższej przycinki. To przycinanie i formowanie roślin kształtuje kompozycję wizualną akwarium - nie ich ciągłe przesadzanie, które powoduje przedostawanie się żyznego substratu do słupa wody i nagły skok zawartości mikroelementów w wodzie, przyczyniający się do wykwitu glonów.

Należy pamiętać, że po przycięciu roślin fragmenty znajdujące się w toni wodnej trzeba usunąć z akwarium, aby ograniczyć ilość materii organicznej rozpuszczonej w wodzie (COD).

Obejrzyj film instruktażowy roslinyakwariowe.pl: jak sadzić rośliny w akwarium.

3. Nagła zmiana w sposobie oświetlenia

Nagła zmiana sposobu oświetlenia, taka jak wydłużenie czasu świecenia, zwiększenie mocy, zmiana źródła światła (np. świetlówki na HQI) czy jakości (wymiana zbyt dużej liczby świetlówek na nowe w tym samym czasie), przyczynia się do nadmiernego wzrostu glonów.

Glony jako organizmy proste - jednokomórkowe lub wielokomórkowe, nietworzące zaawansowanych tkanek - o wiele szybciej niż rośliny wyższe reagują na zmianę środowiska. Reagują szybciej zarówno na czynniki niekorzystne, jak i korzystne, i dzięki temu są w stanie osiągnąć przewagę nad roślinami wyższymi. Wszystkie zmiany związane z oświetleniem należy przeprowadzać stopniowo, tak aby rośliny mogły zaadaptować się do nowych warunków.

4. Nieumiejętne stosowanie nawozów

Glony rosną lepiej w twardej i zasadowej wodzie - dlatego warto zadbać o jej jakość, np. poprzez zastosowanie gotowych granulatów dla roślin stabilizujących parametry wody lub wykorzystanie do podmian wody z filtra odwróconej osmozy (RO).

Oprócz parametrów wyjściowych wody duże znaczenie ma sposób stosowania nawozów - często w dawkach przekraczających zalecenia producentów, a także nieumiejętne nawożenie na własną rękę solami chemicznymi. Źle dobrane proporcje lub kolejność stosowania preparatów mogą mieć niekorzystny wpływ na przyswajalność substancji dostępnych w wodzie.

Duże znaczenie w nawożeniu roślin odgrywa dwutlenek węgla - jego suplementacja do wody akwariowej wpływa na obniżenie pH, poprawę ogólnej kondycji roślin i pośrednio na przewagę nad glonami. Warto zadbać również o odpowiednią cyrkulację wody, która w gęsto obsadzonym akwarium pozwoli dotrzeć wodzie z rozpuszczonymi substancjami bezpośrednio w pobliże każdej blaszki liściowej.

5. Zbyt mała ilość roślin

Statystyczne akwarium ma zaledwie 10-15% powierzchni dna porośnięte roślinami. Oznacza to, że w przypadku zachwiania równowagi w akwarium biomasa roślin jest zbyt mała, by konkurować z glonami - i taki zbiornik jest z góry skazany na inwazję glonów.

Zaleca się zwiększenie masy roślin tak, aby obejmowała minimum 50% dna akwarium. W ten sposób stworzymy swego rodzaju filtr biologiczny usuwający nadmiar metabolitów ryb i związków mineralnych z wody.

Przeczytaj więcej na temat przyczyn rozwoju glonów w akwarium. Aby dowiedzieć się, jak powinno funkcjonować zdrowe i efektowne akwarium roślinne, przeczytaj poradnik: 10 niezbędnych elementów do założenia zdrowego akwarium.

V. Instrukcja: czyszczenie szyb i roślin z glonów

Mimo że rozpoczynamy walkę z glonami (chemiczną lub poprzez zaciemnienie), należy przez cały okres kuracji usuwać glony mechanicznie.

Z szyb akwarium usuniemy je za pomocą ekierki, karty kredytowej lub gąbki. Odradzamy czyściki magnetyczne z uwagi na ryzyko przedostania się piasku pod powierzchnię czyścika i zarysowania szyb akwarium.

Twarde rośliny, takie jak Anubias, możemy oczyścić, przecierając powierzchnię liści szorstką gąbką. W przypadku epifitów takich jak Microsorum czy Bolbitis możemy wyciągnąć rośliny z akwarium i doprowadzić do osuszenia powierzchni liści - zaatakowane glony zginą. Zarażone liście innych gatunków roślin należy usuwać, odcinając je za pomocą ostrych nożyczek do cięcia roślin.

Uniwersalne zasady mechanicznego usuwania glonów:

• czyszczenie zawsze łączyć z podmianą wody - oderwane glony natychmiast odessać
• wata filtracyjna w filtrze wyłapuje dryfujące fragmenty; w okresie kuracji płukać ją często
• usuwać stare i uszkodzone liście - to na nich glony osiadają najchętniej
• trudno dostępne miejsca traktować punktowo wodą utlenioną lub preparatem "węgiel w płynie"

VI. Zaciemnianie akwarium (blackout) krok po kroku

Zaciemnienie to prosta i bezpieczna metoda odcięcia glonów od światła - organizmy proste giną szybciej niż rośliny wyższe, które mają zapasy i są w stanie przetrwać kilka dni w ciemności.

Kiedy działa: na sinice, zielony zakwit wody, błony glonowe i większość zielenic. Kiedy nie działa: na krasnorosty (czarna broda, Compsopogon) oraz na Spirogyrę - w ich przypadku zaciemnianie to strata czasu.

Procedura bezpieczna dla roślin i ryb:

1. Wykonaj dużą podmianę wody (50%), odmul dno i usuń mechanicznie tyle glonów, ile się da.
2. Wyłącz oświetlenie i dozowanie CO2, wstrzymaj nawożenie.
3. Szczelnie okryj akwarium kocem lub kartonem - zero światła, także z boku pomieszczenia.
4. Pozostaw włączoną filtrację i zadbaj o napowietrzanie (podnieś wylot filtra lub włącz brzeczkę) - w ciemności rośliny nie produkują tlenu.
5. Karm minimalnie lub wcale; światło można zapalić na chwilę tylko do karmienia.
6. Utrzymaj zaciemnienie 3 dni przy zielonym zakwicie wody, 5 dni przy sinicach (maksymalnie 7 dni - dłuższe zaciemnianie osłabia rośliny światłolubne).
7. Po odsłonięciu wykonaj kolejną dużą podmianę wody, odessij martwe glony i przytnij porażone liście.
8. Przywróć oświetlenie o umiarkowanej intensywności i stabilne dozowanie CO2.

Pamiętaj: zaciemnienie usuwa glony, ale nie usuwa przyczyny ich pojawienia się. Jeśli nie wyeliminujesz błędu (sekcja IV), plaga wróci.

VII. Woda utleniona na glony - bezpieczne dawkowanie

Woda utleniona (3% roztwór H2O2, dostępny w każdej aptece) to skuteczna broń przeciwko uporczywym glonom - rozkłada się w akwarium do wody i tlenu, nie pozostawiając szkodliwych pozostałości. Należy ją jednak stosować rozważnie, bo przedawkowanie szkodzi roślinom i zwierzętom.

Kuracja punktowa (najbezpieczniejsza):

1. Wyłącz filtr i cyrkulację na 10-15 minut.
2. Nabierz wodę utlenioną do strzykawki i aplikuj małe dawki bezpośrednio na glony (czarna broda, Compsopogon, Cladophora, kępy nitek na dekoracjach).
3. Włącz ponownie filtrację; martwe, przebarwione glony usuń przy najbliższej podmianie.
4. Zabieg powtarzaj co kilka dni do zaniku kolonii.

Kuracja całego zbiornika (roztwór 3%):

• sinice: 8-15 ml na każde 50 l wody, raz dziennie przez 3-4 dni
• zielenice (nitki, meszek): 25-35 ml na każde 50 l wody, raz dziennie przez 3-4 dni
• przykład: akwarium 300 l z sinicami to 300 / 50 x 8 = 48 ml dziennie (zaczynamy od dawki minimalnej)
• dawkę rozprowadzić w miejscu o dobrym przepływie, unikając bezpośredniego kontaktu z rybami i krewetkami
• po zakończeniu kuracji wykonać podmianę minimum 50% wody i zaszczepić filtr bakteriami nitryfikacyjnymi

Środki ostrożności:

• zawsze zaczynaj od najniższej skutecznej dawki i obserwuj obsadę
• zapewnij mocne napowietrzanie w trakcie kuracji
• na kurację źle reagują wątrobowce i delikatne mchy: Riccia, Riccardia - inne rośliny mogą przejściowo zmienić kolor
• zabiegi chemiczne nie zastępują usunięcia przyczyny plagi: światła, CO2, przepływu i higieny

VIII. Zwierzęta zjadające glony - naturalna ekipa sprzątająca

W walce z glonami warto wykorzystać zwierzęta glonożerne. Nie zastąpią one usunięcia przyczyny plagi, ale skutecznie ograniczają rozwój glonów i pomagają utrzymać akwarium w czystości. Poniżej najskuteczniejsi sprzymierzeńcy wraz z ich "specjalizacjami":

• Krewetka Amano (Caridina multidentata) - najskuteczniejszy zjadacz glonów nitkowatych i miękkich zielenic; w testach porównawczych okazała się około dwukrotnie skuteczniejsza od ślimaków Neritina i sześciokrotnie od krewetek cherry. W przypadku plagi stosuje się doraźnie duże zagęszczenie, nawet 1 szt. na litr wody. Zobacz krewetki Amano w sklepie.
• Kosiarka syjamska (Crossocheilus siamensis, SAE) - jedna z niewielu ryb skubiących krasnorosty: młode osobniki potrafią zjadać osłabioną czarną brodę i glony pędzelkowate. Zobacz kosiarki w sklepie.
• Otoski (Otocinclus) - drobne, spokojne rybki doskonale radzące sobie z okrzemkami i delikatnymi filmami glonowymi na liściach; nie ruszą twardych zielenic punktowych ani czarnej brody. Zobacz otoski w sklepie.
• Ślimaki Neritina (np. ślimak zebra) - znakomici czyściciele szyb i twardych powierzchni: radzą sobie z zielonym pyłem, świeżymi zielenicami punktowymi i nalotami, a przy tym nie rozmnażają się w wodzie słodkiej. Zobacz ślimaka Neritina zebra w sklepie.
• Zbrojniki (np. Ancistrus) - zeskrobują biofilm i miękkie glony z twardych powierzchni: szyb, korzeni i kamieni; rozmiar ryby należy dobrać do wielkości zbiornika. Zobacz zbrojniki w sklepie.

Pamiętaj: żaden "zjadacz glonów" nie rozwiąże przyczyny plagi - to wsparcie, a nie substytut stabilnych parametrów, światła, CO2 i higieny. Gatunki dobieraj pod warunki w Twoim zbiorniku, nie pod glony.

IX. Mity związane z glonami w akwarium

Powinniśmy używać nawozów bez dodatku azotanów i fosforanów, ponieważ powodują wzrost glonów.

Mit: we współczesnych akwariach, odpowiednio doświetlonych i z wydajną filtracją, nie ma potrzeby limitowania makroelementów dla roślin wodnych. Warunkiem jest jednak dozowanie dwutlenku węgla do wody, który umożliwi roślinom wykorzystanie makroelementów rozpuszczonych w wodzie.

Wodę, którą wlewamy do akwarium, należy sterylizować w celu usunięcia zarodników glonów.

Mit: zarodniki glonów już dawno znajdują się w akwarium - to naturalne i świadczy o tym, że zbiornik jest żywy i funkcjonuje jako ekosystem biologiczny.

Przyniosłem od kolegi roślinki z jego akwarium i mam teraz plagę glonów.

Mit: zarodniki glonów z pewnością miałeś już w swoim akwarium lub dostarczyłeś je wraz z wodą kranową. Musiałeś popełnić błąd, który spowodował rozwój glonów - wróć na początek tego poradnika i odnajdź przyczynę. Wyjątkiem jest gałęzatka (Cladophora), która rzeczywiście najczęściej przyjeżdża do zbiornika na zakupionych roślinach.

Które świetlówki antyglonowe polecacie?

Mit: nie ma czegoś takiego jak świetlówki na glony. To naciąganie akwarystów na kupno produktów, które rzekomo niszczą glony - taka świetlówka przy okazji zabiłaby również rośliny i wszystkie organizmy żywe w akwarium. Jedyne "świetlówki na glony" stosowane w akwarystyce to promienniki UV, które montuje się w specjalnych, szczelnych lampach poza akwarium - zamontowane w pokrywie oświetleniowej byłyby szkodliwe dla organizmów żywych. Światło UV jest szkodliwe dla skóry i wzroku!

Woda w moim akwarium jest mlecznobiała - jaki to rodzaj zakwitu glonów?

Mit: jeśli woda w Twoim akwarium jest biała, a nie zielonkawa - masz zakwit bakterii lub pierwotniaków, a nie glonów (zobacz sekcję II).

Na liściach roślin pojawił się dziwny biały nalot - jest bardzo twardy i ciężko schodzi z liści.

Mit: Twoje liście nie są porośnięte glonem - to osad węglanu wapnia, spowodowany brakiem dozowania lub niedoborem CO2 w akwarium. Glony nie mają białego koloru, ponieważ zawierają barwniki fotosyntetyczne potrzebne do fotosyntezy.

W moim akwarium pojawiły się dziwne białe "glony", przymocowane do powierzchni za pomocą nóżki, z której wyrastają białe witki.

Mit: nie ma glonów koloru białego. W Twoim akwarium rozwinęły się stułbie - drapieżne organizmy pochodzenia zwierzęcego, które polują na drobne ryby i krewetki. Podobnie wyglądają też plechy białej pleśni, które wyrastają w świeżych akwariach lub w zbiornikach pozbawionych flory bakteryjnej, np. po leczeniu ryb.

Podsumowanie: glony są objawem zaburzeń równowagi, a nie ich przyczyną. Trwały efekt osiągniesz, łącząc usuwanie mechaniczne i doraźne kuracje z przywróceniem równowagi między światłem, CO2, składnikami odżywczymi, przepływem wody i higieną zbiornika.

Zobacz też: Co na glony w akwarium? Przegląd skutecznych preparatów - praktyczny poradnik wyboru środka na blogu naszego sklepu.

Zobacz preparaty na glony w sklepie